Qanda kalsium niyə artır? Bədəndəki bu dəyişiklik təhlükə siqnalı ola bilər

Qanda kalsium səviyyəsinin normadan artıq olması hiperkalsemiya adlanır. Kalsium orqanizm üçün vacib minerallardan biridir. O, sümüklərin və dişlərin möhkəmliyində, əzələlərin yığılmasında, sinir sisteminin fəaliyyətində və ürək ritminin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Lakin qanda kalsiumun həddindən artıq yüksəlməsi müxtəlif orqanların fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Hiperkalsemiyanın əsas səbəbləri hansılardır?

Hiperkalsemiyanın ən geniş yayılmış səbəblərindən biri qalxanabənzər vəzinin arxasında yerləşən paratiroid vəzlərin həddindən artıq aktiv olmasıdır. Bu vəziyyət hiperparatireoz adlanır. Paratiroid hormonu qanda kalsiumun səviyyəsini artırdığı üçün hormonun normadan artıq ifrazı hiperkalsemiyaya gətirib çıxara bilər.

Digər mühüm səbəb bəzi xərçəng xəstəlikləridir. Xüsusilə xəstəliyin sümüklərə yayılması və ya müəyyən hormonabənzər maddələrin ifraz olunması qanda kalsiumun yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Bundan başqa, aşağıdakı hallar da hiperkalsemiya ilə əlaqəli ola bilər:

• həddindən artıq kalsium və ya D vitamini qəbulu;

• bəzi dərmanların istifadəsi;

• uzun müddət hərəkətsiz qalmaq;

• böyrək xəstəlikləri;

• bəzi hormonal və metabolik pozuntular;

• nadir hallarda irsi xəstəliklər.

Bu səbəbdən qanda kalsiumun yüksək çıxması yalnız qidalanma ilə əlaqələndirilməməlidir. Əsas səbəbin müəyyənləşdirilməsi vacibdir.

Hansı əlamətlər yarana bilər?

Hiperkalsemiyanın əlamətləri qandakı kalsiumun nə qədər yüksəlməsindən və bunun nə qədər davam etməsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Yüngül hallarda heç bir əlamət olmaya və vəziyyət təsadüfən aparılan qan analizində aşkarlana bilər.

Kalsium səviyyəsi daha çox yüksəldikdə isə:

• güclü susuzluq;

• tez-tez sidiyə getmə;

• ürəkbulanma və qusma;

• qəbizlik;

• qarın ağrısı;

• iştahanın azalması;

• halsızlıq və yorğunluq;

• əzələ zəifliyi;

• baş ağrısı;

• diqqət və düşünmə ilə bağlı çətinliklər müşahidə oluna bilər.

Ağır hiperkalsemiya zamanı ürək ritmində pozulmalar, şüur dəyişiklikləri və böyrəklərin fəaliyyətinin pisləşməsi kimi ciddi fəsadlar yarana bilər.

Hiperkalsemiya necə müəyyən edilir?

İlk mərhələdə qan analizində ümumi kalsium və ya lazım gəldikdə ionlaşmış kalsium ölçülür. Nəticə yüksək olduqda həkim səbəbi müəyyənləşdirmək üçün əlavə müayinələr təyin edə bilər.

Bunlara paratiroid hormonu (PTH), D vitamini, böyrək funksiyasını göstərən analizlər və digər laborator müayinələr daxil ola bilər. Bəzi hallarda sümük və böyrəklərin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün görüntüləmə müayinələrindən də istifadə edilir.

Müalicə necə aparılır?

Hiperkalsemiyanın müalicəsi kalsiumun nə qədər yüksək olmasından və əsas səbəbdən asılıdır. Yüngül hallarda əsas xəstəliyin müalicəsi və vəziyyətin müntəzəm izlənməsi kifayət edə bilər.

Daha ağır hallarda isə xəstəxanada müalicə tələb oluna bilər. Həkim nəzarəti altında venadaxili mayelər, sidik ifrazını artıran müalicələr və kalsium səviyyəsini aşağı salan xüsusi dərmanlardan istifadə edilə bilər.

Əgər səbəb hiperparatireozdursa, bəzi xəstələrdə paratiroid vəzlərin cərrahi yolla müalicəsi nəzərdən keçirilir. Hiperkalsemiya müəyyən dərman və ya vitaminlərin həddindən artıq qəbulundan yaranıbsa, onların istifadəsinə yenidən baxılması lazım gələ bilər.

Kalsiumu yüksək olan insan nə etməlidir?

Qan analizində kalsiumun yüksək çıxması avtomatik olaraq ağır xəstəlik demək deyil. Lakin nəticəni görüb özbaşına kalsium və ya D vitamini qəbulunu dayandırmaq və ya başlamaq da düzgün deyil.

Kalsium səviyyəsinin niyə yüksəldiyini müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır. Xüsusilə güclü susuzluq, davamlı qusma, ciddi halsızlıq, şüurda dəyişiklik və ürəkdöyünmə kimi əlamətlər varsa, tibbi yardım gecikdirilməməlidir.

Hiperkalsemiya ayrıca xəstəlikdən çox, müxtəlif səbəblərlə ortaya çıxa bilən bir vəziyyətdir. Buna görə müalicənin əsas məqsədi yalnız qandakı kalsiumu azaltmaq deyil, onun yüksəlməsinə səbəb olan problemi müəyyən edib aradan qaldırmaqdır.

Kübra Musayeva