Kardiomeqaliya nədir? - Ürəyin böyüməsinin səbəbləri və idarə olunması
Ürəyin ölçüsünün normadan böyük olması tibbdə kardiomeqaliya adlanır. Bu, ayrıca xəstəlikdən daha çox, ürəyə təsir edən başqa bir problemin əlaməti hesab olunur. Ürəyin böyüməsi müvəqqəti və ya davamlı ola bilər və səbəbindən asılı olaraq müxtəlif müalicə yanaşmaları tələb edir.
Bəs ürək niyə böyüyür?
Ən çox rast gəlinən səbəblər arasında yüksək arterial təzyiq, ürək qapaqlarının xəstəlikləri, ürək əzələsinin zədələnməsi və kardiomiopatiyalar yer alır. Ürək uzun müddət normadan artıq yükləndikdə əzələ qalınlaşa və ya ürəyin boşluqları genişlənə bilər. Keçirilmiş infarkt, anadangəlmə ürək qüsurları, ağciyər damarlarında yüksək təzyiq, anemiya və qalxanabənzər vəzinin bəzi xəstəlikləri də kardiomeqaliyaya səbəb ola bilər.
Ürəyin böyüməsi həmişə özünü simptomlarla göstərmir. Lakin bəzi insanlarda xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı və ya uzanarkən nəfəs darlığı, tez yorulma, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə, ayaqlarda və qarında şişkinlik, bəzən isə sinə ağrısı müşahidə oluna bilər. Bu əlamətlər ürəyin qanı bədənə kifayət qədər səmərəli pompalaya bilməməsi ilə əlaqəli ola bilər.
Kardiomeqaliya necə müəyyən edilir?
Diaqnoz yalnız ürəyin böyük görünməsinə əsasən qoyulmur. Döş qəfəsinin rentgen müayinəsində ürəyin ölçüsünün artması müşahidə edilə bilər, lakin bunun səbəbini müəyyənləşdirmək üçün əlavə müayinələr tələb olunur. Elektrokardioqram, exokardioqrafiya, qan analizləri, ürəyin kompüter tomoqrafiyası və ya maqnit-rezonans tomoqrafiyası həkim tərəfindən vəziyyətə uyğun seçilə bilər.
Burada mühüm sual yaranır: ürəyin böyüməsi həmişə təhlükəlidirmi?
Xeyr. Məsələn, uzunmüddətli intensiv fiziki məşqlə məşğul olan bəzi idmançılarda ürək böyüyə bilər və bu zaman ürəyin fəaliyyəti normal qala bilər. Həmçinin hamiləlik kimi bəzi müvəqqəti vəziyyətlərdə də ürəyin ölçüsü dəyişə bilər. Buna görə kardiomeqaliyanın aşkar edilməsi avtomatik olaraq ciddi ürək xəstəliyi demək deyil; əsas məsələ böyümənin səbəbini müəyyən etməkdir.
Digər tərəfdən, ürəyin böyüməsi nəzarətsiz qaldıqda ürək çatışmazlığı, ürək ritminin pozulması, qan laxtalarının yaranması və ürək qapaqlarının fəaliyyətində problemlər kimi ağırlaşmalara gətirib çıxara bilər. Riskin səviyyəsi ürəyin hansı hissəsinin böyüməsindən və buna səbəb olan xəstəlikdən asılıdır.
Bəs böyümüş ürəyi əvvəlki vəziyyətinə qaytarmaq mümkündürmü?
Bu, əsas səbəbdən asılıdır. Müalicənin məqsədi adətən ürəyin böyüməsinə səbəb olan xəstəliyi nəzarətə almaq, ürəyin fəaliyyətini yaxşılaşdırmaq və ağırlaşmaların qarşısını almaqdır. Həkim arterial təzyiqi və ürək fəaliyyətini tənzimləyən dərmanlar, artıq mayenin xaric edilməsinə kömək edən preparatlar və ürək ritminə təsir edən müalicələr təyin edə bilər. Bəzi hallarda qapaq əməliyyatı, ürək damarlarına müdaxilə və ya xüsusi tibbi cihazların yerləşdirilməsi də tələb oluna bilər.
Müalicənin mühüm hissəsini əsas xəstəliyin nəzarətdə saxlanılması təşkil edir. Qan təzyiqinin mütəmadi izlənməsi, balanslaşdırılmış qidalanma, həkimin tövsiyəsinə uyğun fiziki aktivlik, siqaretdən uzaq durmaq və təyin olunan dərmanları düzgün qəbul etmək ürək-damar sağlamlığının qorunmasına kömək edə bilər.
Sinə ağrısı, huşun itməsi və ya istirahət zamanı belə güclü nəfəs darlığı kimi əlamətlər yarandıqda isə tibbi yardımın gecikdirilməməsi vacibdir. Kardiomeqaliya vaxtında aşkarlandıqda onun səbəbinə uyğun müalicə aparmaq və vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını almaq mümkündür.
Aysel Mətləb
