Dəmir çatışmazlığının çoxlarının bilmədiyi 7 əlaməti
Dəmir orqanizmin normal fəaliyyəti üçün vacib minerallardan biridir. O, qanda oksigenin daşınmasını təmin edən hemoglobinin yaranmasında əsas rol oynayır. Buna görə də dəmirin azalması insanın gündəlik enerjisinə, diqqətinə və fiziki dözümlülüyünə təsir göstərə bilər.
Dəmir çatışmazlığı ilkin mərhələdə bəzən heç bir aydın əlamətlə özünü göstərmir. Çatışmazlıq dərinləşdikcə isə müxtəlif şikayətlər ortaya çıxa bilər.
Dəmir çatışmazlığının əsas əlamətləri
Ən çox rast gəlinən əlamətlərdən biri davamlı yorğunluq və halsızlıqdır. İnsan kifayət qədər yatmasına baxmayaraq özünü enerjisiz hiss edə, gündəlik işləri əvvəlkindən daha çətin görə bilər.
Bununla yanaşı, tez yorulmaq, fiziki gücün azalması, başgicəllənmə, baş ağrıları, diqqəti toplamaqda çətinlik, fiziki fəaliyyət zamanı nəfəs darlığı və ürəkdöyünmə də müşahidə oluna bilər.
Dərinin solğun görünməsi, əllərin və ayaqların soyuq olması, saç tökülməsinin artması, dırnaqların kövrəkləşməsi və ağız boşluğunda həssaslıq da dəmir çatışmazlığı ilə əlaqəli ola bilər.
Bəzi insanlarda buz, torpaq və digər qeyri-qida maddələrinə qarşı qeyri-adi istək yaranması da dəmir çatışmazlığının əlamətlərindən biri hesab olunur.
Bu əlamətlərin heç biri təkbaşına dəmir çatışmazlığını təsdiqləmir. Eyni şikayətlər başqa sağlamlıq problemlərində də yarana bilər.
Dəmir niyə azalır?
Dəmir çatışmazlığının səbəbi yalnız qidada dəmirin az olması deyil. Uzunmüddətli və ya çox menstruasiya, hamiləlik, bəzi mədə-bağırsaq xəstəlikləri, bağırsaqlarda dəmirin sorulmasının pozulması və xroniki qan itkiləri də səbəblər arasında ola bilər.
Kişilərdə və menopauzadan sonrakı qadınlarda müəyyən edilən dəmir çatışmazlığı xüsusilə diqqətlə araşdırılmalıdır. Çünki səbəb gizli qan itkisi və ya başqa tibbi problem ola bilər.
Dəmiri təbii yolla necə dəstəkləmək olar?
Dəmir səviyyəsini qorumaqda balanslı qidalanma mühüm rol oynayır. Dəmirlə zəngin qidalara qırmızı ət, qaraciyər, balıq, yumurta, mərcimək, lobya, noxud, ispanaq və digər tünd yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, həmçinin dəmirlə zənginləşdirilmiş taxıl məhsulları daxildir.
Bitki mənşəli dəmirin sorulmasını artırmaq üçün bu qidaları C vitamini mənbələri ilə birlikdə qəbul etmək faydalı ola bilər. Məsələn, mərcimək və ya noxud yeməyinin yanında limonlu salat, bibər, pomidor və digər C vitamini ilə zəngin qidalar seçilə bilər.
Çay və qəhvənin yeməklə birlikdə və ya dərhal sonra içilməsi isə xüsusilə bitki mənşəli dəmirin sorulmasını azalda bilər. Buna görə həmin içkiləri əsas yeməkdən ayrı vaxtda qəbul etmək daha məqsədəuyğundur.
Dəmir preparatı hər kəsə lazımdır?
Xeyr. Dəmir preparatlarını analiz nəticəsi və həkim məsləhəti olmadan qəbul etmək düzgün deyil. Orqanizmdə dəmirin həddindən artıq toplanması da sağlamlıq üçün zərərli ola bilər.
Dəmir çatışmazlığından şübhələnən şəxslərə adətən ümumi qan analizi ilə yanaşı ferritin kimi dəmir ehtiyatlarını göstərən göstəricilərin yoxlanılması tövsiyə olunur. Nəticələr həkim tərəfindən insanın yaşına, cinsinə, simptomlarına və digər analizlərinə uyğun qiymətləndirilməlidir.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Yorğunluq və halsızlıq uzun müddət davam edirsə, səbəbsiz nəfəs darlığı, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə, nəzərəçarpan saç tökülməsi və ya digər əlamətlər varsa, özbaşına dəmir qəbul etmək əvəzinə tibbi müayinədən keçmək daha doğrudur.
Xüsusilə güclü və uzunmüddətli menstruasiya, hamiləlik, təkrarlanan qanaxma və ya mədə-bağırsaqla bağlı şikayətlər varsa, dəmir çatışmazlığının səbəbi də araşdırılmalıdır.
Dəmir çatışmazlığı vaxtında müəyyən edildikdə, səbəbindən asılı olaraq qidalanmanın dəyişdirilməsi, dəmir preparatları və əsas problemin müalicəsi ilə düzəldilə bilər.
Kübra Musayeva
