Yuxu rejiminiz psixi sağlamlığınızı təhlükəyə ata bilər - Yeni ARAŞDIRMA

Alimlər insanın bioloji saatının pozulması ilə əlaqəli depressiya formasını müəyyənləşdiriblər. Araşdırmalar göstərir ki, “sirkadiyal depressiya” adlandırılan bu vəziyyət ağır depressiyadan əziyyət çəkən insanların əhəmiyyətli hissəsində müşahidə oluna bilər.

TodayPress TV “New Scientist” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Avstraliyanın Sidney Universitetinin alimləri ağır və təkrarlanan depressiyadan əziyyət çəkən 10 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil ediblər.

Tədqiqat iştirakçıları yuxu rejimi, gündəlik vərdişləri və mövsümi əhvali-ruhiyyə dəyişiklikləri ilə bağlı sorğuları cavablandırıblar. Onlardan DNT analizi üçün tüpürcək nümunələri də götürülüb.

Nəticələrə əsasən, iştirakçıların 23 faizində sirkadiyal ritm pozuntuları ilə əlaqəli depressiya əlamətləri müəyyən edilib.

Tədqiqatçılar bu vəziyyəti müəyyənləşdirmək üçün altı əsas əlaməti nəzərə alıblar:

1. Axşam saatlarında daha fəal olmaq;

2. Əksər insanlardan daha gec yuxuya getmək;

3. Kifayət qədər yatmağa baxmayaraq, səhərlər güclü yorğunluq hiss etmək;

4. Depressiya dövrlərində həddindən artıq yuxululuq yaşamaq;

5. İş olmayan günlərdə daha gec yatmaq;

6. Əhvali-ruhiyyə, enerji, yuxu və iştahda ciddi mövsümi dəyişikliklər müşahidə etmək.

Bu əlamətlərdən ən azı üçünün mövcudluğu tədqiqat çərçivəsində sirkadiyal depressiya qrupuna daxil edilmək üçün əsas götürülüb.

Araşdırma qrupunun üzvü Emiliana Tonini bildirib ki, əsas məsələ yalnız insanın neçə saat yatması deyil, yuxunun hansı saatlarda və nə dərəcədə müntəzəm olmasıdır.

Depressiyanın daha ağır əlamətləri müşahidə edilib

Alimlər müəyyən ediblər ki, sirkadiyal depressiya əlamətləri olan iştirakçılarda xəstəliyin simptomları digər depressiya xəstələri ilə müqayisədə daha ağır olub.

Bu qrupda intihar düşüncələrinin daha çox müşahidə edildiyi, həmçinin depressiya əlamətlərinin daha erkən yaşlarda başladığı bildirilib.

Belə ki, sirkadiyal depressiya qrupunda simptomların başlanmasının orta yaşı 18, digər qrupda isə 23 olub.

Müasir həyat tərzi depressiyaya təsir edə bilər

Tədqiqat qrupunun üzvü İen Hiki hesab edir ki, müasir həyat tərzi bioloji saatın pozulmasına səbəb olan amillərdən biridir.

Onun sözlərinə görə, insan orqanizminin 24 saatlıq təbii ritminin qorunması üçün səhərlər gün işığına məruz qalmaq mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Lakin gecə saatlarında süni işıqlandırmadan və elektron cihazlardan istifadə bioloji ritmin pozulmasına şərait yarada bilər.

Araşdırmada sirkadiyal depressiya əlamətləri olan iştirakçıların geniş istifadə edilən antidepressantların təsirini daha zəif qiymətləndirdikləri və daha çox yan təsir bildirdikləri də müəyyən edilib.

Yeni müalicə üsulu sınaqdan keçiriləcək

Alimlər sirkadiyal depressiyanın müalicəsində melatoninin təsirini araşdırmaq üçün klinik tədqiqata başlamağı planlaşdırırlar.

Melatonin orqanizmdə yuxu və oyanıqlıq dövrünü tənzimləyən hormondur. Tədqiqatçılar onun sintetik formasının bioloji ritmlə əlaqəli depressiya əlamətlərini azaltmağa kömək edib-etməyəcəyini müəyyənləşdirmək istəyirlər.

Əvvəlki araşdırmalarda melatonin reseptorlarına təsir göstərən aqomelatin adlı antidepressantın yuxunu yaxşılaşdırdığı və depressiya əlamətlərini azaltdığı müşahidə olunub.

İen Hiki bioloji saatın qorunması üçün axşam saatlarında ağır yeməklərdən, intensiv fiziki fəaliyyətdən və parlaq işıqdan uzaq durmağı tövsiyə edir.

Mütəxəssislərin fikrincə, müntəzəm yuxu rejiminin qorunması psixi sağlamlıqla yanaşı, maddələr mübadiləsinə və ümumi sağlamlığa da müsbət təsir göstərə bilər.

Qeyd edək ki, sirkadiyal depressiya hələ ayrıca, geniş qəbul edilmiş klinik diaqnoz deyil. Araşdırmada müəyyən edilən əlamətlər depressiyanın bioloji ritmlə əlaqəli mümkün alt qrupunu təsvir edir. Melatoninin bu vəziyyətin müalicəsində effektivliyi isə əlavə klinik tədqiqatlarla təsdiqlənməlidir.

Kübra Musayeva