Göz altındakı qaralmaların arxasında hansı problemlər dayanır?
Göz altındakı qaralmalar və şişkinliklər bir çox insanda rast gəlinən kosmetik problemlərdir.
Bu hallar yuxusuzluq, yorğunluq və yaşlanma ilə əlaqələndirilsə də, bəzən orqanizmdə baş verən müəyyən dəyişikliklərdən də qaynaqlana bilər. Dərinin nazik olması, genetik xüsusiyyətlər və piqmentasiyadan əlavə, allergiya, maye balansının pozulması və bəzi sağlamlıq problemləri də göz ətrafının görünüşünə təsir göstərə bilər.
Göz altı qaralmalarının əsas səbəblərindən biri yuxu rejiminin pozulmasıdır.
Yuxunun az olması dərinin solğun görünməsinə, qan damarlarının isə daha nəzərəçarpan hala gəlməsinə səbəb ola bilər. Nəticədə göz altı nahiyə daha tünd görünür. Bununla belə, qaralmaları yalnız yuxusuzluqla əlaqələndirmək düzgün deyil. Kifayət qədər yatan insanlarda da bu problem genetik və ya başqa amillərlə bağlı olaraq müşahidə edilə bilər.
Digər mühüm səbəb allergiyadır.
Allergik rinit zamanı burun tutulması və ətraf toxumalarda qan dövranının dəyişməsi göz altındakı damarların daha nəzərəçarpan görünməsinə gətirib çıxara bilər. Bu vəziyyət bəzən allergik göz kölgələri adlandırılır. Gözlərin qaşınması, sulanması və tez-tez ovuşdurulması da dərinin qıcıqlanmasını artıraraq qaralmaların daha aydın görünməsinə səbəb ola bilər. Allergiya, həmçinin göz ətrafında şişkinlik yarada bilər.
Göz altındakı şişkinliyin geniş yayılmış səbəblərindən biri orqanizmdə mayenin toplanmasıdır.
Xüsusilə səhərlər, yuxu zamanı bədən vəziyyətinin dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq, göz ətrafında maye yığıla bilər. Duzlu qidaların çox qəbulu da orqanizmdə suyun saxlanmasını artıraraq şişkinliyi gücləndirə bilər. Bu hal əksər hallarda müvəqqəti olur. Lakin şişkinlik davamlıdırsa və bədənin digər nahiyələrində də müşahidə edilirsə, səbəbin araşdırılması vacibdir.
Böyrəklərin fəaliyyəti də göz ətrafındakı şişkinliyə təsir göstərə bilər.
Böyrəklər artıq mayenin və tullantı maddələrin orqanizmdən xaric edilməsində mühüm rol oynayır. Bəzi böyrək xəstəlikləri maye yığılmasına və sidiklə zülal itkisinə səbəb ola bilər. Bu zaman xüsusilə səhərlər göz qapaqlarında və göz ətrafında şişkinlik yarana bilər. Bununla belə, yalnız göz altındakı şişkinliyə əsasən böyrək xəstəliyinin olduğunu demək mümkün deyil.
Qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətindəki pozuntular da göz ətrafında dəyişikliklər yarada bilər.
Xüsusilə hipotireoz zamanı toxumalarda maye toplanması və üz nahiyəsində şişkinlik müşahidə edilə bilər. Qalxanabənzər vəzinin bəzi xəstəlikləri isə gözlərin ətrafındakı toxumalara birbaşa təsir göstərir. Şişkinliklə yanaşı çəki dəyişiklikləri, halsızlıq, soyuğa həssaslıq və ya ürək döyüntüsünün artması kimi əlamətlər varsa, həkim müayinəsi məqsədəuyğundur.
Dəmir çatışmazlığı və anemiya da göz altındakı qaralmalarla əlaqələndirilə bilər.
Anemiya zamanı qanda oksigen daşıyan hemoqlobinin səviyyəsi azalır və dəridə solğunluq yarana bilər. Bu, göz altındakı damarların daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb olaraq qaralmaları qabarda bilər. Lakin göz altının tündləşməsi dəmir çatışmazlığının dəqiq göstəricisi deyil. Davamlı yorğunluq, başgicəllənmə, təngnəfəslik və solğunluq kimi əlamətlər olduqda qan analizi ilə vəziyyətin qiymətləndirilməsi vacibdir.
Orqanizmdə maye çatışmazlığı da göz altının görünüşünə təsir göstərə bilər.
Kifayət qədər su qəbul edilmədikdə dəri daha solğun və yorğun görünə, göz ətrafındakı çökəkliklər isə daha nəzərəçarpan ola bilər. Bununla yanaşı, siqaret çəkmək, alkoqol qəbulu, stress və qeyri-kafi yuxu da qaralmaları gücləndirə bilər. Bütün bu amillər daxili xəstəlik əlaməti hesab edilməməlidir, çünki göz altındakı dəyişikliklər çox vaxt genetik xüsusiyyətlər və dərinin təbii quruluşu ilə əlaqədar olur.
Göz altı qaralmaları və şişkinliklərin səbəbini müəyyən etmək üçün onların nə vaxt yarandığına, nə qədər davam etdiyinə və başqa əlamətlərlə müşayiət olunub-olunmadığına diqqət yetirmək lazımdır. Şişkinlik uzun müddət davam edirsə, getdikcə artırsa və ya üzün digər nahiyələrində də yaranırsa, həkimə müraciət edilməlidir. Xüsusilə bir göz ətrafında qəfil şişkinlik, ağrı, qızartı və görmə dəyişiklikləri olduqda tibbi yardım gecikdirilməməlidir. Müvafiq müayinə və lazım gəldikdə qan, sidik və qalxanabənzər vəzi analizləri problemin səbəbini müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.
Aysel Mətləb
