Dırnaqlarda yaranan ağ ləkələr, qırılmalar və çatlar hansı problemlərdən xəbər verir?
Dırnaqlarda yaranan ağ ləkələr, qırılmalar və çatlar bir çox insanın qarşılaşdığı problemlər sırasındadır.
Bu dəyişikliklər bəzən gündəlik vərdişlər, dırnaqlara düzgün qulluq edilməməsi və kiçik zədələrlə əlaqəli olur. Lakin bəzi hallarda dırnaqların rəngində, formasında və quruluşunda baş verən dəyişikliklər müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti də ola bilər. Buna görə də bu əlamətlərin səbəblərini düzgün müəyyənləşdirmək vacibdir.
Dırnaqlarda ağ ləkələrin yaranması tibbdə leykonixiya adlanır. Bu ləkələr əksər hallarda təhlükəli hesab edilmir və dırnaq nahiyəsinin zədələnməsi nəticəsində meydana gəlir. Dırnağın sərt səthinə zərbə dəyməsi, dırnaqları dişləmək və manikür zamanı həddindən artıq müdaxilə ağ ləkələrin yaranmasına səbəb ola bilər. Belə ləkələr adətən dırnaq böyüdükcə onun ucu istiqamətində hərəkət edir və zamanla kəsilərək yox olur.
Cəmiyyətdə dırnaqlardakı ağ ləkələrin əsasən kalsium çatışmazlığından yarandığı fikri geniş yayılıb. Bununla belə, elmi məlumatlar bu əlamətin birbaşa kalsium və ya digər vitamin-mineral çatışmazlığını göstərdiyini təsdiqləmir. Ağ ləkələrin ən çox rast gəlinən səbəbi dırnağın zədələnməsidir. Buna görə də yalnız bu əlamətə əsaslanaraq orqanizmdə hansısa maddənin çatışmadığını demək düzgün deyil. Əlavə əlamətlər olduqda həkim müayinəsi və zəruri analizlər problemin səbəbini aydınlaşdırmağa kömək edə bilər.
Dırnaqların tez-tez qırılması və laylara ayrılması isə onların kövrəkləşməsi ilə əlaqədardır. Əllərin uzun müddət suda qalması, təmizləyici kimyəvi vasitələrlə tez-tez təmas, dırnaq boyası və onun təmizləyicilərindən həddindən artıq istifadə bu vəziyyəti yarada bilər. Dırnaqların müntəzəm olaraq gel və süni örtüklərlə işlənməsi, eləcə də manikür zamanı sərt pilkalama onların səthinə zərər verə bilər. Bəzi insanlarda isə dırnaqların kövrəkliyi yaşla bağlı dəyişikliklər nəticəsində meydana çıxır.
Bununla yanaşı, dırnaqlarda yaranan çatlar və uzununa parçalanmalar hər zaman xarici təsirlərlə bağlı olmur.
Dəmir çatışmazlığı anemiyası və qalxanabənzər vəzin fəaliyyətindəki pozuntular dırnaqların quruluşuna təsir göstərə bilər. Xüsusilə dırnaqların nazikləşməsi, kövrəkləşməsi və qaşıq formasında içəriyə doğru əyilməsi dəmir çatışmazlığı ilə əlaqəli ola bilər. Bununla belə, bu əlamətlər təkbaşına diaqnoz qoymaq üçün kifayət etmir.
Bəzi hallarda dırnaqların rənginin dəyişməsi, qalınlaşması və çatlaması göbələk infeksiyasının göstəricisi ola bilər. Belə infeksiyalar xüsusilə ayaq dırnaqlarında müşahidə edilir və zaman keçdikcə dırnağın quruluşunu dəyişə bilər. Dırnaq ətrafında qızartı, şişkinlik, ağrı və istilik hissinin yaranması isə iltihab və ya infeksiya ehtimalını artırır. Bu əlamətlər müşahidə edildikdə özbaşına müalicə aparmaq əvəzinə həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Psoriaz və bəzi digər dəri xəstəlikləri də dırnaqların görünüşündə dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Məsələn, dırnaq səthində xırda çökəkliklərin yaranması, nahamarlaşma, qopma və rəng dəyişikliyi müəyyən dəri xəstəlikləri ilə əlaqəli ola bilər. Digər tərəfdən, bütün dırnaqlarda eyni vaxtda dəyişikliklərin meydana çıxması və ya dırnaqlarda geniş ağ zolaqların yaranması daha ətraflı tibbi qiymətləndirmə tələb edə bilər. Əlamətlərin davamlılığı və digər simptomlarla birlikdə müşahidə olunması onların səbəbini müəyyənləşdirmək baxımından əhəmiyyətlidir.
Dırnaq sağlamlığını qorumaq üçün gündəlik qulluq qaydalarına əməl etmək vacibdir. Əlləri yuduqdan sonra nəmləndirici kremdən istifadə etmək, təmizləyici vasitələrlə işləyərkən qoruyucu əlcəklər taxmaq və dırnaqları həddindən artıq qısaltmamaq faydalıdır. Dırnaqları dişləməkdən, ətrafındakı dərini qoparmaqdan və kütikulanı zədələməkdən çəkinmək lazımdır. Həmçinin manikür zamanı alətlərin təmizliyinə diqqət yetirilməli, dırnaqların tez-tez sərt kimyəvi vasitələrə məruz qalması məhdudlaşdırılmalıdır.
Həkimə müraciət etmək xüsusilə dırnaqlardakı dəyişikliklər səbəbsiz yarandıqda, uzun müddət davam etdikdə və ya getdikcə artdıqda vacibdir. Dırnağın formasının dəyişməsi, qalınlaşması, ağrı, şişkinlik, dırnaqdan ayrılma və bir neçə dırnaqda eyni vaxtda nəzərəçarpan dəyişikliklər diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Davamlı yorğunluq, halsızlıq və nəfəs darlığı kimi əlavə əlamətlər də varsa, tibbi müayinə daha da əhəmiyyət qazanır. Həkim ehtiyac olduqda qan analizləri və dırnaq nümunəsinin müayinəsi vasitəsilə səbəbi araşdıra bilər.
Dırnaqlarda ağ ləkələr, qırılmalar və çatlar çox vaxt zərərsiz səbəblərdən yaransa da, bu dəyişikliklərin davamlı və ya qeyri-adi olması diqqət tələb edir. Dırnaqların vəziyyətini qiymətləndirərkən yalnız görünüşə əsaslanmaq və dərhal vitamin çatışmazlığı qənaətinə gəlmək düzgün deyil. Düzgün qulluq, zərərli təsirlərin azaldılması və lazım gəldikdə tibbi müayinə dırnaq sağlamlığının qorunmasında əsas rol oynayır. Dəyişikliklərin səbəbinin vaxtında müəyyən edilməsi həm uyğun müalicənin seçilməsinə, həm də mümkün sağlamlıq problemlərinin aşkarlanmasına kömək edir.
Aysel Mətləb
