Tehran-Bakı münasibətlərində dönüş nöqtəsi: SƏFİRLİYƏ HÜCUMUN HÜQUQİ YEKUNU

“İran İslam Respublikasında Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə 2023-cü ilin yanvarında silahlı hücum təşkil etmiş Yasin Hüseynzadənin edam olunması, terror aktına dair hüquqi prosesin son mərhələsi olmaqla yanaşı, Bakı-Tehran münasibətlərinin sonrakı inkişaf dinamikasına da təsir göstərən mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilə bilər”. 

Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Sədrəddin Soltan bunu TodayPress TV-yə danışarkən deyib. 

Onun sözlərinə görə, hökm İranın ali məhkəmə instansiyaları tərəfindən təsdiqləndikdən sonra icra olunub.

“Bu hücum, heç şübhəsiz ki, İran daxilindəki anti-Azərbaycan dairələrin varlığını üzə çıxarıb və hər iki ölkədə bu qüvvələrə qarşı daha ciddi mövqe formalaşmasına səbəb olub. Hadisə nə qədər faciəli olsa da, diplomatik münasibətlərdə aydınlaşdırıcı bir mərhələ rolunu oynadı. İranın mərhum Prezidenti İbrahim Rəisinin hadisədən sonra İlham Əliyevə başsağlığı verməsi, məsələ ilə bağlı şəffaf araşdırma aparılacağına dair verdiyi vədlər, eləcə də İran Xarici İşlər Nazirliyinin səfirliyin yaralı əməkdaşını ziyarəti rəsmi Tehranın məsuliyyət hissindən xəbər verirdi”.

Analitik 2024-cü ilin iyulunda səfirliyin yeni ünvanda fəaliyyətini bərpa etməsi və diplomatik heyətin Tehrana qayıdışını iki ölkə arasında gərginliyin azaldılmasına işarə etdiyini bildirib. Buna baxmayaraq Azərbaycan tərəfi davamlı olaraq, qatillə yanaşı, onu maliyələşdirənlərin də cəza çəkməsini, hüquqi proseslərin tam formada yerinə yetirilməsini tələb edib. 

“İran prezidenti Məsud Pezeşkianın Bakıya baş tutmuş səfəri, onun mətbuat qarşısında səsləndirdiyi isti mesajlar, xüsusilə “özümü Təbrizdə, Ərdəbildəki kimi hiss edirəm” deməsi bu münasibətlərin səmimiliyini və gələcəyə olan nikbin baxışı ifadə edir. Eyni zamanda, Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin “Tehran Dialoq-2025” Forumunda iştirakı və oradakı ikitərəfli görüşlər, eləcə də “Araz-2025” hərbi təlimləri hər iki ölkənin qarşılıqlı etimadı bərpa etməyə və münasibətləri strateji tərəfdaşlıq müstəvisinə keçirməyə maraqlı olduğunu göstərir”. 

Mərkəz rəhbərinin fikrincə, səfirliyə edilmiş terror aktı ilə bağlı hökmün icrası bir tərəfdən ədalətin bərpası, digər tərəfdən isə İranın öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etməsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, həm də Azərbaycan dövlətinin, ölkə başçısının qətiyyət və prinsipiallıqla vətəndaşının hüquqlarını müdafiə etdiyini bir daha nümayiş etdirdi.

“Ən əsası isə odur ki, bu hadisədən doğan sınaq iki ölkənin münasibətlərini tamamilə qoparmaq əvəzinə, onları daha sağlam və şəffaf əsaslar üzərində yenidən inşa etməyə təkan verir. Bütün bunlar göstərir ki, Bakı ilə Tehran arasında düşmənçilik toxumu səpməyə çalışan qüvvələrin planı iflasa uğrayıb”.

Qeyd edək ki, 2023-cü il yanvarın 27-də Yasin Hüseynzadə “Kalaşnikov” markalı avtomat silahla mühafizə postunu yararaq xidmət rəisi Orxan Əsgərovu qətlə yetirib.

Səfirliyin mühafizə xidmətinin əməkdaşları Vasif Tağıyev və Mahir İmanov hücumun qarşısını alarkən yaralanıblar. Terror hadisəsi baş verəndən dərhal sonra Prezident İlham Əliyev səfirliyin fəaliyyətinin dayandırılması, diplomatların geri çağırılması ilə bağlı tapşırıq vermişdi.

Məsələ ilə əlaqədar Azərbaycanın prinsipial mövqeyini açıqlamışdı. Rəsmi Bakı cinayətkarın həbs olunması və cəzalandırılmasını tələb etmişdi. May ayının 21-də isə Yasin Hüseynzadə edam olunub.

Onun edamının icra prosesini Azərbaycan səfirliyinin iki əməkdaşı və məhkəmə prosesində Azərbaycan tərəfindən təyin edilmiş vəkil müşahidə edib.       

Töhfə Səməd