"Hörmüz boğazı bağlandı, neft 100 dolları ötdü, ballistik raketlər yağdı..." — İran mediası bu həftə

Həftə ərzində İranın “Mehr News”, “Press TV”, “Iran Press”, “Tasnim” və “Fars” kimi dövlət və yarı-dövlət media orqanlarının monitorinqi göstərir ki, informasiya gündəminin mütləq dominant mövzusu ABŞ ilə hərbi-siyasi qarşıdurma və dənizdəki eskalasiyadır. 

İran mətbuatı diqqəti xüsusilə Hörmüz boğazındakı dəniz əməliyyatlarına yönəldərək strateji su keçidinin tam nəzarətdə olduğunu və ya faktiki olaraq bağlandığını vurğulayır. Bu çərçivədə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) ABŞ-yə məxsus “Saildrone” pilotsuz gəmisini məhv etməsi, ABŞ-nin İran neft tankerlərinə zərbələri və Tehranın buna cavab olaraq Bəhreyn və İordaniya kimi ölkələrdə yerləşən ABŞ hərbi bazalarına ballistik raket zərbələri endirməsi geniş işıqlandırılır. 

Media bu mənzərəni “tanker-tanker” və mütənasib cavab strategiyası kimi təqdim edərək ABŞ-nin regiondakı əməliyyatlarının uğursuzluğa düçar olduğunu qabardır. Eyni zamanda, Yəməndəki “Ənsərullah” (Husi) qüvvələrinin Bab əl-Məndəb və Qırmızı dənizdəki irəliləyişi, Səudiyyə Ərəbistanının neft obyektlərinə hücumları da diqqətdə saxlanılır. Tərəfdar media orqanları Husilərin müstəqil hərəkət etdiyini bildirərək Vaşinqtonun iddialarını rədd edir.

Hərbi gərginliklə yanaşı, nüvə proqramı və beynəlxalq diplomatiya cəbhəsindəki irəliləyişlər də geniş təhlil olunur. Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (AEBA) İdarə Heyətinin təxminən 20 ildən sonra ilk dəfə İran dosyesini BMT Təhlükəsizlik Şurasına yönləndirmək qərarı Tehran mətbuatında “siyasi sui-istifadə” və diplomatik prosesin pozulması kimi dəyərləndirilir. İran diplomatları bu addımın nüvə proqramının dinc xarakterini inkar etmək məqsədi daşıdığını bildirir, Rusiya və Çinlə birgə bəyanatlara, eləcə də 2231 saylı qətnamənin müddətinin bitməsinə diqqət çəkirlər. Xarici siyasətin müsbət spektri kimi isə Prezident Məsud Pezeşkianın Hindistana səfəri və Nyu-Dehlidə keçirilən BRICS sammitində iştirakı Tehranın diplomatik təcriddə olmadığını göstərən əsas sübut kimi təqdim edilir.

İqtisadiyyat və daxili vəziyyət müstəvisində rəsmi media sanksiyaların sadəcə təzyiq aləti olduğunu və ölkənin taleyini həll edə bilməyəcəyini vurğulayır. Mərkəzi Bank rəhbərliyi və rəsmi şəxslər iqtisadi müqaviməti ön plana çıxarır, dünya bazarında “Brent” markalı neftin qiymətinin 100 dolları keçməsini və Ağ Evin qiymətləri sabitləşdirə bilməməsini ABŞ-nin iqtisadi uğursuzluğu kimi qiymətləndirirlər. Bununla belə, ölkə daxilində benzin kvotasından artıq hissənin ikiqat bahalaşması, yanacaqdoldurma məntəqələrindəki növbələr, dərman çatışmazlığı riski və pensiyaçıların etirazları kimi ciddi sosial-iqtisadi problemlər də mövcuddur. Dövlət mediası bu daxili gərginlikləri daha yumşaq və ya “xarici təzyiqlərə qarşı milli müqavimət” prizmasından təqdim etdiyi halda, “IranWire” kimi müstəqil və müxalif mənbələr vəziyyətin daha kəskin olduğunu bildirirlər.

Həftənin digər diqqətçəkən hadisələri sırasında 11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarının 25-ci ildönümü yer alır. İran mediası bu tarixlə bağlı xəbərlərdə hücumların özündən çox, ABŞ-nin son 25 ildə yürütdüyü birtərəfli güc tətbiqi siyasətini tənqid etməyə üstünlük verib. Livan, Fələstin, Pakistanla danışıqlar, habelə idman və mədəniyyət xəbərləri isə ümumi hərbi-siyasi gündəmin kölgəsində qalaraq ikinci dərəcəli mövqe tutub.

Bütövlükdə, həftəlik monitorinq göstərir ki, İranın rəsmi informasiya maşını bütün resurslarını ABŞ ilə qarşıdurmada “qələbə”, Hörmüzdə üstünlük və sanksiyalara qarşı dayanıqlılıq narrativini möhkəmləndirməyə yönəldib.

Qiymət Mahir