“Met Gala”: 75 minlik bilet, siyasi mesajlar və moda yarışı – Dünəndən bu günə

Modanın “Oskar”ı sayılan “Met Gala” bu gün yalnız dəb deyil, həm də mədəniyyət fenomeninə çevrilib. Bəs bu parlaq, çox zaman mübahisəli və daim diqqət mərkəzində olan gecə necə formalaşıb? 

TodayPress TV bununla bağlı araşdırma yazısını təqdim edir. 

“Met Gala” ilk dəfə 1948-ci ildə jurnalist Eleanor Lambert tərəfindən təşkil olunub.

Məqsəd sadə idi: Nyu-Yorkun məşhur Metropolitan İncəsənət Muzeyinin Kostyum İnstitutuna vəsait toplamaq. Həmin illərdə tədbir əsasən yüksək cəmiyyət təbəqəsinin, yəni sosial elitanın iştirakı ilə keçirilən kiçik, lakin zərif bir ziyafət idi. Qırmızı xalça, sensasiyalı libaslar, paparazzi və sosial media hələ yox idi. Hətta moda sənayesinin belə bu tədbirə marağı o qədər də böyük deyildi.

1980-ci illərdə moda və incəsənət dünyasının marağı getdikcə artmağa başladı, lakin “Met Gala”nın həqiqətən “moda imperiyası”na çevrilməsi 1995-ci ildən sonra baş verdi. O ildən etibarən “Vogue” jurnalının baş redaktoru və modanın “dəmir ledisi” sayılan Anna Vintur tədbirin idarəsini ələ aldı.   

Onun rəhbərliyi ilə “Met Gala” sadəcə bir yardım gecəsi olmaqdan çıxaraq qlobal pop-mədəniyyət hadisəsinə çevrildi.

Vintur tədbiri holivud ulduzları, idmançılar, musiqiçilər və sənətçilərlə zənginləşdirərək onu dünyada ən çox gözlənilən və danışılan qırmızı xalça mərasimlərindən birinə çevirdi. O, yalnız modanı deyil, mədəniyyəti və siyasəti də səhnəyə gətirdi.   

“Met Gala”nın unikallığı hər il seçilən tema ilə də bağlıdır. 2000-ci illərdən etibarən tədbir təkcə dəb nümayişi yox, həm də mədəni və estetik bir araşdırma kimi qəbul olunur.

Temalar geniş spektri əhatə edir – “Səma cisimləri” (2018), “Düşərgə: Moda haqqında qeydlər” (2019), “Amerikada: Moda Leksikonu” (2021) və ən son “Yatan Gözəllər: Modada Yenidən Oyanış” (2024) kimi. Bu temalar dizaynerlərə, sənətkarlara və ulduzlara qeyri-adi, yaradıcı və bəzən sərhədləri aşan libaslar təqdim etmək imkanı verir.

Tamaşaya bənzəyən bu nümayişlərdə “geyim” yalnız geyim deyil, o, bəzən siyasi bəyanat, bəzən nostalji, bəzən də texnoloji bir təcrübə olur. 2010-cu illərin ortalarından sonra sosial media, xüsusilə “Instagram” və “Twitter” vasitəsilə “Met Gala”nın əhatə dairəsi əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Artıq tədbirdə iştirak etməyən milyonlarla insan da real vaxtda qırmızı xalçadakı ulduzların görüntülərini izləyə, müzakirə edə və tənqid edə bilib. Bu, həm də ulduzlar və dizaynerlər üçün özlərini təqdim etmək və fərqlənmək üçün bir platforma yaradıb.   

“Met Gala” indi yalnız moda nümayişi deyil, ictimai diskursun bir hissəsidir.  “Met Gala”nın populyarlığı ilə yanaşı, tənqidlər də az deyil. Tədbirin dəbdəbəsi, yüzminlərlə dollar dəyərində biletləri (bir nəfərlik bilet 75 min dollardır), eləcə də bəzi temaların dini və ya siyasi mövzularla bağlı həssaslığı mübahisələrə səbəb olub.

Lakin bütün bu tənqidlər, əslində, onun ictimai və mədəni təsirinin dərinliyini bir daha təsdiqləyir.

Bu gün “Met Gala” həm dəbin, həm mədəniyyətin, həm də cəmiyyətin müxtəlif sahələrindən gələn insanların bir araya gəldiyi simvolik bir sahəyə çevrilib.

Bu, təkcə zəriflik deyil, güc nümayişi, yaradıcılığın sərhədsizliyi, zamanla ayaqlaşan və zamanın ruhunu oxuyan bir platformadır. Bu baxımdan “Met Gala”, əslində, cəmiyyətin modadakı ayna obrazıdır. Burada geyimlər sadəcə parça deyil, mesajdır.

Səhnəyə çıxan hər ulduz sadəcə model deyil, bəzən bir ideyanın daşıyıcısıdır. 

Töhfə Səməd