ABŞ-İran münasibətlərində "nə hərb, nə sülh" çıxılmazı...

Dünya

12.05.2026 09:52

ABŞ və İran arasında illərdir davam edən gərginlik hazırda "nə müharibə, nə də sülh" kimi xarakterizə olunan statik bir mərhələyə qədəm qoyub. Hər iki tərəf prinsipial məsələlərdə güzəştə getmək niyyətində olmadığını nümayiş etdirsə də, genişmiqyaslı hərbi toqquşmalardan yayınmağa çalışır.

TodayPress TV xəbər verir ki, "Wall Street Journal"ın təhlilinə görə, tərəflər arasındakı qeyri-rəsmi atəşkəs artıq ikinci ayına daxil olub. Nadir hallarda baş verən lokal insidentlərə baxmayaraq, bu sükunət dövrü müddət baxımından aktiv döyüş fazasına yaxınlaşır.

Prezident Donald Trampın Mövqeyi:

ABŞ lideri mövcud atəşkəsin "süni tənəffüs aparatı" ilə ayaqda qaldığını bildirərək, İranın nüvə ambisiyalarından tam imtina etməsi tələbindən geri çəkilməyəcəyini vurğulayıb. Trampın bəyanatları maraqlı bir paradoksu üzə çıxarır:

O, “Tam qələbə olacaq” desə də, İranın iqtisadi təzyiqlər və ya "yorğunluq" səbəbindən asanlıqla geri addım atacağına inanmır.

Vaşinqton maksimal təzyiq siyasətini davam etdirməkdə israrlıdır.

Tehranın Strateji Cavabı:

İran tərəfi isə mövcud vəziyyəti öz qələbəsi kimi təqdim edir. Rejim daxili sabitliyini qoruyub, raket arsenalı və nüvə proqramı isə regional güc faktoru kimi qalmaqdadır. Tehran rəhbərliyi istənilən yeni eskalasiya cəhdinə sərt cavab verəcəyini bəyan edərək, hərbi hazırlığını nümayiş etdirir.

İkitərəfli Blokada və İqtisadi Qarşıdurma

Münaqişənin hazırkı fazası daha çox iqtisadi və logistik müharibə xarakteri daşıyır:

ABŞ: İranın liman infrastrukturunu və dəniz ticarətini sıxışdıraraq ölkəni iqtisadi izolyasiyada saxlamağa çalışır.

İran: Qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən Hörmüz boğazı üzərindəki nəzarətindən təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir.

Diplomatik kanallarda müəyyən təmaslar olsa da, tərəflərin prioritetləri kəskin şəkildə fərqlənir:

İranın şərtləri: Sanksiyaların dərhal ləğvi və boğaz ticarətindən gəlir əldə etmək imkanı. Tehran nüvə məsələsini yalnız bu şərtlər yerinə yetirildikdən sonra müzakirə etməyə hazırdır.

ABŞ-nin reaksiyası: Tramp administrasiyası İranın son təkliflərini "qeyri-adekvat" hesab edərək dərhal rədd edib.

Məqalədə vurğulanır ki, hər iki paytaxt "pis seçimlər" qarşısında qalıb. Nə tam sülh üçün siyasi zəmin var, nə də yeni bir müharibənin gətirəcəyi risklər arzuolunandır. Bu çıxılmaz vəziyyətdə Donald Trampın gözlənilən Çin səfəri zamanı Pekindən vasitəçilik xahiş edə biləcəyi ehtimalı ən real ssenarilərdən biri kimi görünür.