İran 500 su anbarını gizli silah deposuna çevirib – ABŞ çalxalanır

İran 500 su anbarını gizli silah deposuna çevirib – ABŞ çalxalanır
17.11.2026 09:39 Dünya

İslam Respublikası İranda su ehtiyatları tükəndiyi halda 500-dən çox bənd tikib. Bu bəndlərin bir çoxunun ölkənin gizli yeraltı raket obyektlərinin fəaliyyətini təmin etməyə xidmət etmiş ola biləcəyi iddia olunur.

TodayPress TV  “The New York Times” qəzetinin apardığı araşdırmaya istinadən xəbər verir ki , İranın geniş bənd şəbəkəsi ilə ABŞ və İsrail tərəfindən vurulan yeraltı raket obyektlərinin coğrafi yerləşməsi arasında diqqətçəkən uyğunluq aşkar edib.

Su təhlükəsizliyi üzrə tədqiqatçı Nima Şokri və komandası İran ərazisində ən azı 533 bəndin xəritəsini hazırlayıb. Bu, region üçün qeyri-adi dərəcədə böyük göstəricidir. Həmin layihələrin bəziləri mülki ehtiyacın açıq şəkildə görünmədiyi ərazilərdə inşa edilib.

Şokri bəndlərin xəritəsini ehtimal olunan raket obyektlərinə endirilən zərbələrin xəritəsi ilə müqayisə etdikdə, hər iki şəbəkənin şimaldan cənuba doğru oxşar qövs boyunca yerləşdiyini müəyyən edib.

“Görəsən, niyə bəndlərin yerləşdiyi demək olar ki, hər yerdə yaxınlıqda raket zərbəsi qeydə alınıb?” – deyə o sual edib.

Ortaya çıxan nəzəriyyəyə görə, bəzi bəndlər, su elektrik stansiyaları, boru kəmərləri və suötürücü tunellər qismən SEPAH-ın yeraltı “raket şəhərləri”nin fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə tikilib və ya genişləndirilib.

Bu möhkəmləndirilmiş komplekslərin havalandırma, işıqlandırma, avadanlıqlar, istehsal və raket buraxılışı əməliyyatları üçün fasiləsiz elektrik enerjisinə ehtiyacı var. Həmçinin şəxsi heyətin təminatı, soyutma, tikinti və texniki xidmət üçün su tələb olunur.

Belə obyektlərin bəndlərin yaxınlığında yerləşdirilməsi onlara müstəqil elektrik və su təchizatı imkanı verə bilər. Bu isə İranın milli infrastrukturuna endirilən zərbələr nəticəsində ümumi təchizat sistemləri sıradan çıxsa belə, raket şəbəkəsinin fəaliyyətini davam etdirməsinə şərait yarada bilər.

Hərbi analitik Fərzin Nədiminin qiymətləndirməsinə görə, İslam Respublikasının ən azı 30 yeraltı raket obyekti var. “The New York Times”ın müsahibə aldığı su təhlükəsizliyi və hərbi sahə üzrə yeddi ekspert ikili təyinat nəzəriyyəsini inandırıcı hesab edib.

Bu uyğunluq xüsusilə Yəzd vilayətində diqqət çəkir.

Ekspertlər uzun müddətdir Zaqros dağlarından ölkənin mərkəzində yerləşən bu vilayətə suyun ötürülməsini nəzərdə tutan nəhəng layihəni şübhə altına alırdılar. Ərazidəki raket obyektlərinə zərbələr endirildikdən sonra su tədqiqatçısı Əmir Ağakuçak hərbi ehtiyacların da layihəyə qismən təsir göstərmiş ola biləcəyi qənaətinə gəlib.

Oxşar suallar Hörmüzqan vilayəti ilə bağlı da ortaya çıxır.

İyul ayında ABŞ qüvvələri hərbi infrastrukturu və sahil müdafiə sistemlərini hədəf alarkən Tarom Mühafizə Olunan Ərazisinə zərbə endirib. Analitiklər yaxınlıqda yeraltı raket bazasının yerləşdiyini ehtimal edirlər.

Bu məkan məsələni İslam Respublikasının 2018-ci ildə təbiətin mühafizəsi ilə məşğul olan fəalları həbs etməsi ilə də əlaqələndirir.

SEPAH-ın müstəntiqləri Hörmüzqandakı nadir Laristan çöl qoyunlarının qorunması ilə bağlı araşdırmalar aparan fəalların fəaliyyətinə xüsusi maraq göstəriblər. Tədqiqatçılar kameralar quraşdırarkən və ərazidə çöl araşdırmaları apararkən bilmədən gizli hərbi infrastruktura yaxınlaşmış ola bilərlər.

Kavus Seyid-Emami daha sonra rejimin nəzarətində olarkən həbsxanada vəfat edib. Rəsmilər təbiəti mühafizə fəallarını vəhşi təbiət kameralarından hərbi obyektləri izləmək üçün istifadə etməkdə ittiham ediblər.

Araşdırma indi daha ciddi ehtimalı gündəmə gətirir: guya mülki məqsədlər üçün nəzərdə tutulan su layihələri və qorunan ərazilər SEPAH-ın yeraltı hərbi şəbəkəsinin müəyyən hissələrini gizlədib və təbiət mühafizəçilərinin fəaliyyəti bu barədə sübutları üzə çıxarmış ola bilər.

SEPAH-la əlaqəli tikinti şirkətləri bəndlərin inşasına, suyun nəqlinə və tunellərin qazılmasına nəzarət etməklə yanaşı, möhkəmləndirilmiş hərbi infrastrukturun tikintisində də iştirak edirlər. Mülki layihələr üçün idxal edilən tunelqazan avadanlıqlarının ictimaiyyətə elan olunmuş hər hansı su tikintisi layihəsinin olmadığı ərazilərdə də göründüyü bildirilir.

Bu əlaqə hələ sübuta yetirilməyib. Heç bir açıq plan konkret bəndin birbaşa raket bazasını su ilə təmin etdiyini göstərmir.

Lakin coğrafi uyğunluq, ortaq podratçılar və hərbi obyektlərin müstəqil kommunal təchizata ehtiyacı narahatedici mənzərə yaradır.

İslam Respublikası onilliklər ərzində yüzlərlə iri bənd tikdiyi müddətdə göllər və bataqlıqlar quruyub, torpaqlar çökməyə başlayıb, adi iranlılar isə getdikcə daha ciddi su qıtlığı ilə üzləşiblər.

Bununla belə, həmin layihələr əsl məqsədləri baxımından uğursuz olmamış ola bilər.

İran xalqı sudan məhrum edilərkən, rejim ölkənin resurslarını yeraltı infrastruktura yönəldərək raket arsenalının fəaliyyətini qoruyub saxlamağa çalışmış ola bilər.

Zəhra  Məmmədova

XƏBƏR LENTİ
22 NOYABR 2026
Bütün Xəbərlər