Prezident Əliyev Fələstinə 2 milyon dollar verdi və məktub yolladı
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il noyabrın 12-də Fələstin Dövlətinin yaranmasının 38-ci ildönümü münasibətilə Fələstin Prezidenti Mahmud Abbasa göndərdiyi və noyabrın 15-də ictimaiyyətə açıqlanan təbrik məktubu rəsmi Bakının Yaxın Şərq siyasətindəki ardıcıl və prinsipial xəttini bir daha gündəmə gətirib. Məktubda paytaxtı Şərqi Qüds olan müstəqil Fələstin Dövlətinin yaradılmasına, münaqişənin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) müvafiq qətnamələri əsasında "iki dövlət" prinsipi ilə həllinə və Fələstin xalqına humanitar yardımların davam etdirilməsinə dair verilən mesajlar Azərbaycanın bu regionla bağlı uzunmüddətli diplomatik strategiyasının əsas sütunlarını təşkil edir.
Azərbaycanın Fələstin siyasəti və Prezident İlham Əliyevin bu istiqamətdəki yanaşması təkcə cari diplomatik bəyanatlarla məhdudlaşmır, həm də konkret tarixi, siyasi və humanitar addımlara söykənir. Azərbaycan hələ 1992-ci il aprelin 15-də Fələstin Dövlətini rəsmi olaraq tanıyıb və iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər qurulub. 2011-ci ildə Bakıda Fələstinin səfirliyinin açılması, 2022-ci ilin noyabrında isə Azərbaycanın Ramallahda Nümayəndəlik Ofisi təsis etməsi haqqında qərar qəbul etməsi və 2023-cü ildən bu ofisin fəaliyyətə başlaması rəsmi Bakının Fələstin dövlətçiliyinə verdiyi institutsional dəstəyin göstəricisidir. Bundan başqa, Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövründə (2019–2023) Fələstin üzrə Nazirlər Komitəsinin fəaliyyətini aktiv şəkildə koordinasiya edib və beynəlxalq platformalarda bu məsələnin gündəmdə saxlanılmasına töhfə verib.
Rəsmi Bakının Fələstin planının mühüm hissəsini humanitar və sosial layihələr təşkil edir. Azərbaycan dövləti müxtəlif illərdə BMT-nin Yaxın Şərqdəki Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin Təşkili üzrə Agentliyinə (UNRWA) maliyyə yardımları ayırıb. Təkcə son illərin statistikasına nəzər saldıqda görülür ki, 2023-cü ilin oktyabrında Qəzza zolağında gərginlik artdıqdan sonra Azərbaycan hökuməti UNRWA vasitəsilə fələstinli qaçqınlara 2 milyon ABŞ dolları məbləğində humanitar yardım göstərib. Eyni zamanda, Bakıda Fələstinə yardım məqsədilə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) donor konfranslarına ev sahibliyi edilib, Şərqi Qüdsün inkişafı və infrastrukturunun bərpası üçün maliyyə dəstəyi ayrılıb. Təhsil sahəsində də konkret addımlar atılıb; belə ki, Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində fələstinli tələbələr üçün dövlət hesabına xüsusi təqaüd proqramları ayrılıb və onlarla fələstinli gənc Bakıda təhsil almaq imkanı qazanıb.
Siyasi analitiklər və beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspertlər hesab edirlər ki, İlham Əliyevin Fələstin strategiyası Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasət modelinin tərkib hissəsidir. Bir tərəfdən Azərbaycan İslam dünyası və İƏT daxilində həmrəylik nümayiş etdirərək beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə — xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə əsaslanan iki dövlətli həll modelini qətiyyətlə müdafiə edir. Digər tərəfdən, rəsmi Bakı İsrail ilə də sıx strateji, iqtisadi və təhlükəsizlik münasibətlərinə malikdir. Bu ikitərəfli balans Azərbaycana həm İslam dünyasında etibarlı tərəfdaş statusunu qorumağa, həm də Qərb və İsrail ilə münasibətlərinə zərər vurmadan Yaxın Şərq sülh prosesində konstruktiv və neytral vasitəçi imici formalaşdırmağa imkan verir.
Əziz Əlibəyli
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert