İran mediasında müharibə başladı - Həftə ərzində Trampı "edam" etdilər
Bu həftə İran həm daxili, həm də qlobal miqyasda gərginliklə yadda qalıb. Əsas diqqət ABŞ ilə hərbi eskalasiya, İranın cavab zərbələri, iqtisadi böhran və diplomatik manevrlər üzərində cəmləşib.
TodayPress TV xəbər verir ki, avqustun 30-dan 31-nə keçən gecə ABŞ qüvvələri Hörmüz boğazı yaxınlığındakı Larak adasında İranın raket qurğularına zərbə endirib.
Vaşinqton iddia edib ki, qurğular boğaza dəniz minaları yerləşdirmək üçün hazırlanırdı. Bu, iyul ayının sonundan bəri ABŞ-nin İrana birbaşa ilk zərbəsi olub.
İran dərhal cavab verib. İnqilab Keşikçiləri Korpusu (IRGC) İordaniyadakı ABŞ bazalarına ballistik raketlər atdığını bildirib. Daha sonra İran BƏƏ və Küveytdəki ABŞ müttəfiq bazalarına da hücum etdiyini açıqlayıb. ABŞ isə cənubi İrandakı Bəndər Abbas, Qeşm, Çabahar və digər ərazilərdə IRGC hədəflərinə yeni zərbələr endirib.
Ən diqqətçəkən hadisələrdən biri Hormozgan əyalətinin Sirik/Kuheştək bölgəsində toy mərasiminə düşən zərbə olub. İran tərəfi ən azı 4 mülki şəxsin həlak olduğunu və bunu “müharibə cinayəti” adlandırdığını bildirib. Hörmüz boğazında gəmiçiliklə bağlı gərginlik davam edir.
İran prezidenti Məsud Pezeşkian Qırğızıstanda keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) sammitində iştirak edib. O, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və digər liderlərlə görüşüb. Pezeşkian açıq şəkildə bəyan edib ki, əgər ABŞ iyun ayındakı memorandum öhdəliklərinə qayıtsa, İran dərhal qarşılıqlı addım atacaq. Bu, müharibənin dayandırılması istiqamətində diplomatik siqnal kimi qiymətləndirilib.
İranda iqtisadi vəziyyət ağır olaraq qalır. Avqust ayında inflyasiya təxminən 70 faiz, ərzaq inflyasiyası isə 128 faizə çatıb. Valyuta məzənnəsi rekord aşağı səviyyəyə düşüb. Prezident Pezeşkian idxal-ixracın 35 faiz azaldığını, yolların bağlandığını və yanacaq da daxil olmaqla bir çox məhsulun çatışmadığını etiraf edib.
Ali rəhbər Müctəba Xamenei sosial birliyi qorumağa çağırıb və “ictimai birliyə zərər verən hər hansı hərəkətin qadağan edildiyini” bildirib. Hakimiyyət iqtisadi təzyiqin daxili narazılığa çevrilməsinin qarşısını almağa çalışır.
Həmçinin cənub-şərqdə (Zahedan) sərhəd qarşıdurması nəticəsində bir sərhəd gözətçisinin öldürüldüyü, xarici vətəndaşların deportasiyasının davam etdiyi məlumatları da diqqət çəkib.
Həftə ərzində ABŞ-İran qarşıdurması yenidən hərbi müstəviyə keçib, lakin eyni zamanda diplomatik “zeytun budağı” da irəli sürülüb. İqtisadi təzyiq və daxili gərginlik isə Tehranın əsas daxili problemləri olaraq qalmaqdır. Hörmüz boğazı və regional bazalar ətrafındakı hadisələr qlobal enerji bazarlarına da təsir göstərməyə davam edir.
Türkan İsgəndərli
