Selülit niyə yaranır? Dərialtı toxumalarda baş verən proseslər
Selülit dərinin səthində nahamar, çuxurlu və portağal qabığını xatırladan görünüşün yaranması ilə xarakterizə olunur.
Əsasən bud, omba, qarın və bəzən qollarda müşahidə edilir. Bu hal daha çox qadınlarda rast gəlinir və bədən çəkisindən asılı olmayaraq ortaya çıxa bilər. Selülit sağlamlıq üçün təhlükəli xəstəlik hesab edilmir, lakin dərinin estetik görünüşünə təsir göstərə bilər.
Selülitin yaranmasının əsas səbəbi dərialtı piy toxuması ilə birləşdirici toxuma lifləri arasındakı qarşılıqlı əlaqədir. Dərinin altında yerləşən piy hüceyrələri böyüdükdə onları əhatə edən birləşdirici toxuma lifləri dərini aşağıya doğru çəkə bilər. Eyni zamanda piy toxumasının bəzi hissələri dəriyə doğru qabardığından səthdə çökəkliklər və qabarıqlıqlar əmələ gəlir. Nəticədə dəri nahamar görünüş alır.
Bu prosesə hormonal dəyişikliklər, genetik xüsusiyyətlər, yaş və dərinin elastikliyinin azalması da təsir edir. Xüsusilə estrogen hormonunun selülitin inkişafında rol oynadığı düşünülür. Yaş artdıqca kollagen istehsalının azalması dərinin möhkəmliyini zəiflədir və dərialtı toxumadakı dəyişikliklərin daha nəzərəçarpan olmasına səbəb olur. Buna görə də selülit yalnız artıq çəkili insanlarda deyil, arıq şəxslərdə də müşahidə edilə bilər.
Qan dövranı və limfa sisteminin fəaliyyəti də dərialtı toxumaların vəziyyətinə təsir göstərir. Limfa sistemi toxumalarda toplanan artıq mayenin və bəzi tullantı maddələrin daşınmasında iştirak edir. Limfa axınının zəifləməsi və toxumalarda maye yığılması şişkinliyi artıra bilər. Bu isə mövcud selülitin görünüşünü daha qabarıq göstərə bilər. Lakin limfa dövranının pozulması selülitin əsas və yeganə səbəbi hesab edilmir.
Limfodrenaj masajı limfa sisteminin fəaliyyətini dəstəkləmək və toxumalarda toplanan artıq mayenin hərəkətini asanlaşdırmaq məqsədilə tətbiq olunan xüsusi masaj üsuludur. Bu prosedur zamanı dəriyə yüngül və ritmik təzyiq göstərilir. Adi masajdan fərqli olaraq, limfodrenaj daha yumşaq hərəkətlərlə həyata keçirilir və limfa damarlarının yerləşdiyi səthi toxumalara təsir edir.
Limfodrenajın əsas faydalarından biri toxumalarda maye yığılması ilə əlaqəli şişkinliyin azalmasına kömək etməsidir. Limfa axınının pozulduğu və ya zəiflədiyi hallarda bu üsul tibbi müalicənin bir hissəsi kimi istifadə edilə bilər. Şişkinlik azaldıqda dərinin səthi müvəqqəti olaraq daha hamar görünə bilər. Bu səbəbdən limfodrenaj selülitin görünüşünü müəyyən qədər yüngülləşdirə bilər.
Bununla belə, limfodrenajın selüliti tamamilə aradan qaldırdığına dair kifayət qədər elmi sübut yoxdur. Araşdırmalar göstərir ki, bu prosedur piy hüceyrələrini parçalamır, birləşdirici toxuma liflərini isə aradan qaldırmır. 2014-cü ildə aparılan və 20 qadının iştirak etdiyi tədqiqatda manual limfodrenajın selülitin müalicəsində təkbaşına effektiv olmadığı müəyyən edilib. Tədqiqat iştirakçılarında bəzi ölçülərdə dəyişiklik müşahidə olunsa da, ultrasəs müayinəsində toxuma strukturunda əhəmiyyətli fərq qeydə alınmayıb.
Selülitin görünüşünü azaltmaq üçün limfodrenajla yanaşı, müntəzəm fiziki aktivlik, balanslı qidalanma və sağlam çəkinin qorunması da əhəmiyyətlidir. Gəzinti, üzgüçülük və güc məşqləri əzələ tonusunu artırmağa, ümumi qan dövranını dəstəkləməyə və bədən kompozisiyasını yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Lakin bu tədbirlər də selülitin tamamilə yox olacağına zəmanət vermir. Çünki onun yaranmasında genetik və anatomik xüsusiyyətlər mühüm rol oynayır.
Limfodrenaj proseduru hər kəs üçün uyğun olmaya bilər. Xüsusilə ürək çatışmazlığı, böyrək problemləri, aktiv infeksiya və ya damarlarda qan laxtalanması şübhəsi olan şəxslər prosedurdan əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər. Nəticə etibarilə, limfodrenaj şişkinliyin azaldılması və dərinin görünüşünün müvəqqəti yaxşılaşdırılması baxımından faydalı ola bilər, lakin selülitin əsas yaranma mexanizmini aradan qaldıran müalicə üsulu hesab edilmir.
Aysel Mətləb
