Öd kisəsində daş yaranmazdan əvvəl bədən bu siqnalları verir

Öd kisəsi həzm prosesində mühüm rol oynayan orqanlardan biridir. Qaraciyərdə hazırlanan öd burada toplanır və xüsusilə yağlı qidaların həzminə kömək etmək üçün nazik bağırsağa ötürülür. Lakin ödün tərkibindəki maddələrin tarazlığı pozulduqda və ya kisənin boşalması çətinləşdikdə öd durğunluğu və zamanla öd daşları yarana bilər. Maraqlısı budur ki, bu proses uzun müddət heç bir ciddi əlamət vermədən də davam edə bilər.

TodayPress TV xəbər verir ki, öd kisəsində daşların yaranması bəzən təsadüfi ultrasəs müayinəsi zamanı aşkarlanır. Bununla belə, orqanizmdə bəzi ilkin dəyişikliklər problemdən xəbər verə bilər.

Öd durğunluğu və daşlar necə yaranır?

Ödün tərkibində xolesterin, öd turşuları və bilirubin kimi maddələr mövcuddur. Bu maddələrin nisbəti pozulduqda, xüsusilə xolesterinin miqdarı artdıqda kristallar əmələ gələ bilər. Zamanla həmin kristallar birləşərək daşlara çevrilir.

Öd kisəsinin kifayət qədər tez-tez boşalmaması da bu prosesə şərait yarada bilər. Uzun müddət ac qalmaq, sürətli çəki itirmək, artıq çəki, bəzi hormonal dəyişikliklər və irsi meyillilik öd daşı riskini artıra bilər.

İlk simptomlar nələrdir?

Öd kisəsində problem yarandıqda ən çox rast gəlinən əlamətlərdən biri qarının sağ yuxarı hissəsində yaranan narahatlıqdır. Xüsusilə yağlı və ağır yeməklərdən sonra bu hiss daha nəzərəçarpan ola bilər.

Əsas ilkin simptomlar bunlardır:

1. Sağ qabırğa altında ağrı

Öd daşı öd kisəsinin çıxışını müvəqqəti bağladıqda sağ qabırğa altında ağrı yarana bilər. Ağrı bəzən kürəyə, sağ çiyinə və ya kürək sümüyünün arasına yayıla bilər. Bir neçə dəqiqədən bir neçə saata qədər davam edə bilər.

2. Yeməkdən sonra şişkinlik

Xüsusilə yağlı yeməklərdən sonra qarında doluluq, köp və ağırlıq hissi yarana bilər. Bu əlamətlər təkcə öd kisəsi xəstəliklərinə xas olmasa da, digər simptomlarla birlikdə diqqət tələb edir.

3. Ürəkbulanma və qusma

Öd kisəsinin fəaliyyəti pozulduqda bəzi insanlarda ürəkbulanma, xüsusilə yeməkdən sonra narahatlıq və qusma müşahidə edilə bilər.

4. Ağızda acılıq hissi

Bəzi insanlar səhərlər və ya yeməkdən sonra ağızda acı dad hiss etdiklərini bildirirlər. Lakin bu əlamət təkbaşına öd durğunluğunu və ya daşın mövcudluğunu təsdiqləmir.

5. Həzm problemləri

Yağlı qidalara qarşı dözümsüzlük, gəyirmə, köp və həzmin çətinləşməsi kimi şikayətlər yarana bilər. Bu simptomlar müxtəlif mədə-bağırsaq problemləri ilə də əlaqəli ola bilər.

Hansı əlamətlər təhlükəlidir?

Öd kisəsində daşın olması hər zaman ciddi fəsad demək deyil. Ancaq daş öd yollarını bağladıqda iltihab, infeksiya və hətta mədəaltı vəzinin iltihabı kimi ağırlaşmalar yarana bilər.

Aşağıdakı əlamətlər olduqda tibbi yardıma təcili müraciət etmək lazımdır:

Sağ qabırğa altında güclü və uzun müddət davam edən ağrı;

Qızdırma və üşütmə;

Dərinin və gözlərin ağ hissəsinin saralması;

Sidiyin tündləşməsi;

Nəcisin açıq rəng alması;

Davamlı ürəkbulanma və qusma.

Bu əlamətlər öd yollarının tutulması və ya iltihab kimi ciddi problemlərdən xəbər verə bilər.

Öd kisəsində daş yaranmasının qarşısını almaq mümkündürmü?

Bütün risk faktorlarını aradan qaldırmaq mümkün olmasa da, bəzi vərdişlər öd daşı riskini azaltmağa kömək edə bilər.

İlk növbədə, balanslı qidalanmaq, tərəvəz, meyvə və liflə zəngin məhsullara üstünlük vermək vacibdir. Həddindən artıq yağlı və yüksək kalorili qidaların qəbulunu məhdudlaşdırmaq, fiziki aktivliyi artırmaq və sağlam çəkini qorumaq da faydalıdır.

Bununla yanaşı, qısa müddətdə kəskin arıqlamaq məsləhət görülmür. Sürətli çəki itkisi öd daşı yaranması riskini artıra bilər. Uzun müddət ac qalmaq və yemək rejimini tez-tez pozmaq da məqsədəuyğun deyil.

Diaqnoz necə qoyulur?

Öd kisəsində durğunluq və daş şübhəsi olduqda əsas müayinə üsullarından biri qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsidir (USM). Bu müayinə vasitəsilə öd kisəsində daşların olub-olmaması, onların ölçüsü və orqanın vəziyyəti qiymətləndirilə bilər.

Həkim zərurət olduqda qaraciyər göstəricilərini, bilirubini və digər laborator analizləri də təyin edə bilər.

Öd kisəsində daş aşkarlanması hər zaman əməliyyat tələb etmir. Şikayət yaratmayan daşlar bəzi hallarda sadəcə müşahidə altında saxlanılır. Ağrı tutmaları və ya ağırlaşmalar olduqda isə müalicə üsulunu həkim müəyyən edir.

Öd kisəsində daşların yaranması bəzən səssiz gedir, bəzən isə yeməkdən sonra başlayan ağrı, ürəkbulanma və həzm problemləri ilə özünü göstərir. Əsas məsələ bu əlamətləri adi həzm pozğunluğu hesab edərək uzun müddət diqqətsiz qoymamaqdır. Xüsusilə təkrarlanan sağ qabırğaaltı ağrılar zamanı müayinə olunmaq xəstəliyin vaxtında aşkarlanmasına və mümkün ağırlaşmaların qarşısının alınmasına kömək edir.

Kübra Musayeva