Pankreatit nədir və hansı hallarda ciddi hesab olunur? - ƏTRAFLI
Pankreatit mədəaltı vəzinin iltihablanması ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir.
Bu vəziyyət kəskin və ya xroniki formada inkişaf edə bilər. Kəskin pankreatit qəfil başlayır və müalicə ilə bir neçə gün ərzində yaxşılaşa bilər, xroniki pankreatit isə uzunmüddətli xarakter daşıyaraq mədəaltı vəzidə qalıcı zədələnmələrə səbəb ola bilər.
Xəstəliyin əsas əlaməti qarının yuxarı hissəsində yaranan və bəzən kürəyə yayılan ağrıdır. Kəskin pankreatit zamanı ürəkbulanma, qusma, qızdırma, sürətli ürək döyüntüsü və qarında şişkinlik və ya həssaslıq da müşahidə oluna bilər.
Kəskin pankreatitin ən çox rast gəlinən səbəblərindən biri öd daşlarıdır.
Bundan başqa, alkoqol istifadəsi, bəzi dərmanlar, genetik amillər, qarın nahiyəsinin zədələnməsi, qanda yüksək trigliserid səviyyəsi və bəzi infeksiyalar da pankreatitə səbəb ola bilər.
Pankreatit hər zaman eyni dərəcədə ağır keçmir. Yüngül kəskin pankreatit hallarında xəstə bir neçə gün ərzində müalicə ilə sağala bilər. Lakin bəzi hallarda iltihab ağırlaşaraq digər orqanların fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.
Xüsusilə güclü və getdikcə artan qarın ağrısı, davamlı ürəkbulanma və qusma, yüksək hərarət və ya üşütmə, sürətli ürək döyüntüsü və nəfəs darlığı ciddi vəziyyətin əlamətləri hesab olunur. Dərinin və gözlərin saralması da öd və ya pankreas axacağında tıxanmanı göstərə bilər.
Ağır pankreatit zamanı susuzlaşma, qanaxma, infeksiya, həmçinin ürək, ağciyər və böyrəklərin fəaliyyətinin pozulması kimi ağırlaşmalar yarana bilər. Buna görə güclü və davamlı simptomlar zamanı təcili tibbi qiymətləndirmə vacibdir.
Pankreatitin diaqnozu üçün həkim xəstənin şikayətlərini və tibbi tarixçəsini qiymətləndirir, fiziki müayinə aparır. Qanda amilaza və lipaza kimi mədəaltı vəz fermentlərinin səviyyəsi yoxlanıla, həmçinin ultrasəs, kompüter tomoqrafiyası və digər görüntüləmə müayinələrindən istifadə edilə bilər.
Müalicə xəstəliyin səbəbindən və ağırlıq dərəcəsindən asılıdır.
Kəskin hallarda xəstəxanada venadaxili maye, ağrıkəsici və digər müalicələr tətbiq oluna bilər. Öd daşlarının səbəb olduğu bəzi hallarda isə əlavə prosedur və ya öd kisəsinin çıxarılması tələb oluna bilər.
Xroniki pankreatit zamanla həzm problemlərinə, qida maddələrinin sorulmasının pozulmasına və diabetə səbəb ola bilər. Buna görə təkrarlanan qarın ağrıları və digər davamlı həzm şikayətləri olduqda həkim müayinəsi vacibdir.
Aysel Mətləb
