Böyrək daşı niyə yaranır? - Ağrının arxasındakı səbəblər
Böyrək daşları sidikdəki bəzi mineral və duzların yüksək konsentrasiyası nəticəsində böyrəklərdə əmələ gələn sərt kristal yığıntılardır. Daşların ölçüsü fərqli ola bilər və kiçik daşlar bəzən heç bir əlamət yaratmadan sidik yollarından xaric olur.
Böyrək daşlarının yaranmasında əsas amillərdən biri kifayət qədər maye qəbul edilməməsidir. Bundan başqa, sidikdə kalsium, oksalat və sidik turşusu kimi maddələrin yüksək olması, ailəvi meyillilik, bəzi xəstəliklər, yüksək duz və heyvani zülal qəbulu da riski artıra bilər.
Daş böyrək daxilində hərəkət etməyə və sidik axarına keçməyə başlayanda simptomlar meydana çıxa bilər. Ən xarakterik əlamət bel və böyrək nahiyəsində başlayan, qarının aşağı hissəsinə və qasığa yayıla bilən kəskin ağrıdır. Ağrı dalğavari şəkildə güclənib-azala bilər.
Digər əlamətlərə sidik ifrazı zamanı yanma, tez-tez sidiyə getmə ehtiyacı, sidikdə qan, bulanıq və ya pis qoxulu sidik, ürəkbulanma və qusma daxildir. Daş sidik axarını bağladıqda ağrı daha da şiddətlənə bilər.
Böyrək daşı ilə yanaşı qızdırma və üşütmə, sidik ifrazında çətinlik və ya çox güclü ağrı yaranarsa, həkimə təcili müraciət etmək lazımdır. Bu əlamətlər sidik yollarında infeksiya və ya sidik axınının qarşısının alınması kimi ağırlaşmalara işarə edə bilər.
Kiçik daşlar bəzi hallarda xüsusi müdaxilə olmadan xaric ola bilər.
Həkim vəziyyətdən asılı olaraq kifayət qədər maye qəbulunu, ağrıkəsici müalicəni və müşahidəni tövsiyə edə bilər. Daha böyük və ya sidik yolunu bağlayan daşlar isə xüsusi tibbi prosedurlarla çıxarıla və ya xırdalana bilər.
Dəstəkləyici tədbirlər arasında kifayət qədər su içmək xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Maye sidiyi durulaşdıraraq daş əmələ gətirə bilən maddələrin kristallaşma ehtimalını azaltmağa kömək edir. Lakin böyrək çatışmazlığı kimi bəzi xəstəliklər zamanı maye miqdarı fərdi şəkildə müəyyənləşdirilməlidir.
Daşların təkrarlanmasının qarşısının alınması üçün onların növünü müəyyənləşdirmək də vacibdir. Bundan sonra həkim duz, heyvani zülal, oksalat və digər qida komponentlərinin qəbulunda dəyişikliklər tövsiyə edə bilər. Qidalanma ilə bağlı məhdudiyyətlər daşın növünə uyğun seçilməlidir.
Böyrək daşı problemi təkrarlanırsa, uroloq müayinəsi və daşın tərkibinin araşdırılması səbəbin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər. Özbaşına dərman və ya müxtəlif “daş əridən” vasitələrdən istifadə etmək əvəzinə, müalicə planı həkim tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir.
Aysel Mətləb
