Ayaqlardakı bu əlamətlər trombdan xəbər verə bilər

Qan laxtası, yəni tromb, damar daxilində qanın laxtalanaraq damar yolunu qismən və ya tam bağlaması zamanı yaranır. Bəzi hallarda bu proses ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Xüsusilə laxta damardan qoparaq ağciyərlərə getdikdə həyati təhlükəli ağciyər emboliyası yarana bilər.

Tromb yaranması bir neçə amilin eyni vaxtda təsiri ilə əlaqəli ola bilər. Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq, bəzi xəstəliklər, əməliyyatlar, hormonal preparatlar və irsi meyillilik əsas risk faktorları arasında yer alır.

Qan laxtası riski nə zaman artır?

Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq tromb riskini artıran əsas amillərdən biridir. Saatlarla oturmaq, uzunmüddətli uçuş və avtomobil səfərləri, yataq rejimi və ya hərəkətin məhdudlaşması zamanı ayaqlardakı qan dövranı zəifləyə bilər.

Əməliyyatlardan sonra, xüsusilə böyük cərrahi müdaxilələr və ortopedik əməliyyatlardan sonra da risk yüksələ bilər. Bu dövrdə həm hərəkətsizlik, həm də orqanizmin laxtalanmaya meyilliliyinin artması rol oynayır.

Hamiləlik və doğuşdan sonrakı dövr də riskin yüksəldiyi mərhələlərdəndir. Estrogen tərkibli bəzi hormonal kontraseptivlər və hormon əvəzedici müalicələr də müəyyən insanlarda tromb riskini artıra bilər.

Xərçəng, ürək çatışmazlığı və bəzi irsi qan laxtalanma pozğunluqları da risk faktorları sırasındadır. Artıq çəki, siqaret istifadəsi və yaşın artması da riskə təsir göstərə bilər.

Trombun qarşısını necə almaq olar?

Gündəlik həyatda ən vacib addımlardan biri uzun müddət hərəkətsiz qalmamaqdır. Uzun müddət oturmaq məcburiyyətində olan şəxslər fasilələrlə ayağa qalxmalı, gəzməli və ayaq əzələlərini hərəkət etdirməlidirlər.

Uzun səfərlər zamanı ayaqları müəyyən aralıqlarla hərəkət etdirmək, kifayət qədər maye qəbul etmək və imkan olduqda gəzmək faydalı ola bilər. Lakin su içməyin təkbaşına trombun qarşısını aldığı düşünülməməlidir.

Sağlam çəkinin qorunması, müntəzəm fiziki aktivlik və siqaretdən uzaq durmaq da ümumi riskin azaldılmasına kömək edir.

Əməliyyatdan sonra isə həkimin tövsiyələrinə uyğun olaraq mümkün qədər erkən hərəkətə başlamaq, kompressiya vasitələrindən və ya qan durulaşdırıcı dərmanlardan yalnız tibbi göstəriş olduqda istifadə etmək vacibdir.

Qan durulaşdırıcı dərmanları özbaşına qəbul etmək olmaz. Bu preparatlar qanaxma riskini artıra bildiyindən onların istifadəsinə yalnız həkim qərar verməlidir.

Hansı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır?

Ayaqda, xüsusilə baldır nahiyəsində birtərəfli şişkinlik, ağrı, həssaslıq, istilik artımı və dərinin rənginin dəyişməsi dərin ven trombozunun əlamətləri ola bilər.

Laxtanın ağciyərə getməsi zamanı isə qəfil nəfəs darlığı, sinə ağrısı, sürətli ürək döyüntüsü, başgicəllənmə və ya huş itirmə baş verə bilər. Bu əlamətlərdən xüsusilə qəfil başlayan nəfəs darlığı və sinə ağrısı təcili tibbi yardım tələb edir.

Tromb hər zaman aşkar əlamətlərlə özünü göstərmir. Buna görə xüsusilə əməliyyat, uzunmüddətli hərəkətsizlik və ya digər risk faktorları olan şəxslərin fərdi risklərini həkimlə qiymətləndirməsi vacibdir.

Kübra Musayeva