Dünyanın 12 faizi - Husilər üç gündə qlobal gücə çevrildi

Bab əl-Məndəb boğazı dünya ticarətinin təxminən 12 faizini özündə cəmləşdirən kritik bir su yoludur.

Bu boğazın nəzarəti artıq yalnız coğrafi üstünlük deyil, həm də böyük güclərin iqtisadi təhlükəsizliyini birbaşa təsir edən strateji amilə çevrilib. Son məlumatlara görə, husilər Moxa limanını və Haniş adalarını nəzarətdə saxlayırlar. Moxa Qırmızı dənizin Yəmən sahilində yerləşən mühüm liman, Haniş adaları isə Yəmən ilə Afrika Buynuzu arasındakı boğaza yaxın mövqedədir.

Bu iki nöqtə birlikdə İranın dəstəklədiyi qüvvələrə şimal istiqamətində – Süveyşə doğru hərəkət edən gəmilər üzərində əhəmiyyətli üstünlük verir.

Səudiyyə Ərəbistanı üçün bu vəziyyət təkcə uzaq bir təhdid deyil. Boğazın bağlanması və ya sistemli şəkildə təqib edilməsi enerji və konteyner daşımalarını birbaşa zərbə altına alır.

Eyni zamanda Krallığın daxilindəki Aramco obyektləri və hava bazalarına yönəlmiş zərbələr ixrac infrastrukturunu mənbədə zəiflədə bilər. Yalnız hava hücumları ilə cavab vermək isə məhdud nəticə verir: bu üsul buraxılış platformalarını məhv etməkdə effektiv olsa da, döyüşçüləri şəhərlərdən, limanlardan və adalardan çıxarmaqda kifayət qədər gücsüzdür.

Məhz bu boşluq problemin əsasını təşkil edir. 

Analitiklər deyir ki, uzaqlaşmaq riskləri yalnız Yəməndən uzaqlaşdırmaq demək deyil; əksinə, husilərin qazandıqları ərazilər İranın böyük iqtisadiyyatların asılı olduğu su yolundakı təsirini daha da gücləndirir. Əgər bu vəziyyət gəmiçilik üçün daimi bir “vergiyə” çevrilərsə, həm Vaşinqton, həm də Pekin itirən tərəf olacaq.

Sual isə olduqca aydındır: Səudiyyə Ərəbistanı Bab əl-Məndəbdə düşmən nəzarətində olan sahillə uzunmüddətli şəkildə yaşaya bilərmi, yoxsa “məhdudlaşdırma” siyasəti boğaz üzərindəki təsirini yavaş-yavaş itirmək anlamına gəlir? 

Jalə Rövşən