Tez-tez şişkinlik yaşayırsınız? Səbəb limfa sistemində ola bilər

İnsan orqanizmi gün ərzində müxtəlif tullantı maddələr, artıq maye və hüceyrə qalıqları ilə qarşılaşır. Bu maddələrin daşınması və orqanizmin müdafiəsində mühüm rol oynayan sistemlərdən biri də limfa sistemidir. Bu sistemin fəaliyyəti pozulduqda toxumalarda maye toplanması, şişkinlik və digər problemlər yarana bilər.

Limfa sistemi nədir və necə işləyir?

Limfa sistemi orqanizmin qan dövranı və immun müdafiə sistemi ilə sıx əlaqədə olan mürəkkəb şəbəkədir. O, limfa damarlarından, limfa düyünlərindən, dalaqdan, timus və digər limfoid toxumalardan ibarətdir.

Limfa adlanan şəffaf və ya açıq sarımtıl maye toxumalar arasında toplanan artıq mayeni, zülalları və bəzi hüceyrə qalıqlarını özünə qəbul edərək yenidən qan dövranına qaytarır.

Limfa düyünləri isə bu mayenin süzülməsində və immun hüceyrələrin zərərli mikroorqanizmlərə qarşı mübarizəsində iştirak edir.

Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, limfa sisteminin ürək kimi ayrıca nasos orqanı yoxdur. Limfanın hərəkəti əsasən əzələlərin yığılması, tənəffüs zamanı yaranan təzyiq dəyişiklikləri və damarların öz divarlarının yığılma qabiliyyəti hesabına təmin olunur.

Limfa durğunluğu nə deməkdir?

Limfa sistemində mayenin normal hərəkəti pozulduqda və toxumalardan kifayət qədər uzaqlaşdırılmadıqda limfa durğunluğu yarana bilər. Tibbdə bu vəziyyət limfedema adlanır.

Nəticədə toxumalarda artıq maye toplanır və xüsusilə qol, ayaq, əl və pəncələrdə şişkinlik müşahidə olunur.

Limfa durğunluğunun əsas səbəbləri arasında uzun müddət hərəkətsiz qalmaq, limfa damarlarının zədələnməsi, bəzi cərrahi əməliyyatlar, şüa terapiyası, anadangəlmə limfa sistemi problemləri və müəyyən infeksiyalar yer alır.

Bununla belə, hər şişkinlik limfa durğunluğu demək deyil. Ürək, böyrək və damar xəstəlikləri də oxşar əlamətlər yarada bilər.

Orqanizmdə hansı əlamətlər müşahidə olunur?

Limfa sisteminin fəaliyyətində problem yarandıqda qol və ayaqlarda davamlı şişkinlik, dəridə gərginlik, ağırlıq hissi, ətrafların hərəkətində çətinlik, dərinin qalınlaşması və təkrarlanan dəri infeksiyaları ortaya çıxa bilər.

Şişkinlik qəfil başlayırsa, xüsusilə bir ayaqda ağrı, qızartı və istilik artımı ilə müşayiət olunursa, təcili tibbi qiymətləndirmə lazımdır.

Toksinlər orqanizmdən necə xaric olunur?

Cəmiyyətdə limfa sisteminin orqanizmdəki bütün toksinləri təmizlədiyi barədə geniş yayılmış fikir var. Əslində isə bu proses daha mürəkkəbdir.

Orqanizmin tullantı maddələrin xaric edilməsində bir neçə əsas orqanı iştirak edir.

Qaraciyər dərmanların, spirtin və digər maddələrin parçalanması və zərərsizləşdirilməsində mühüm rol oynayır.

Böyrəklər qanın süzülməsini təmin edir, artıq suyu, duzları və maddələr mübadiləsinin tullantılarını sidik vasitəsilə xaric edir.

Ağciyərlər karbon qazını, bağırsaqlar isə həzm prosesinin qalıqlarını orqanizmdən uzaqlaşdırır.

Limfa sistemi isə toxumalarda toplanan artıq mayenin və bəzi maddələrin daşınmasına, həmçinin immun müdafiəyə kömək edir.

Yəni limfa sistemi orqanizmin təbii müdafiə və maye balansı mexanizmlərindən biridir, lakin bütün toksinləri özbaşına təmizləyən sistem deyil.

Limfa sisteminin normal fəaliyyətini necə dəstəkləmək olar?

Limfa axınının normal davam etməsi üçün gündəlik həyat tərzi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Fiziki aktivlik. Gəzinti, üzgüçülük və yüngül gimnastika əzələlərin hərəkəti vasitəsilə limfanın daşınmasına kömək edir.

Kifayət qədər su qəbulu. Orqanizmin maye balansının qorunması ümumi sağlamlıq üçün vacibdir. Lakin həddindən artıq su içmək limfanı xüsusi olaraq təmizləmir.

Hərəkətsizliyin azaldılması. Xüsusilə oturaq iş zamanı müəyyən fasilələrlə ayağa qalxmaq və hərəkət etmək faydalıdır.

Sağlam qidalanma. Tərəvəz, meyvə, zülal və liflə zəngin qidalar ümumi sağlamlığı dəstəkləyir. Həddindən artıq duz istehlakını azaltmaq da maye balansı baxımından əhəmiyyətlidir.

Dəriyə qulluq. Xüsusilə limfedeması olan şəxslərdə dərinin təmiz və sağlam saxlanılması infeksiya riskini azaltmağa kömək edir.

Limfa masajı həqiqətən faydalıdırmı?

Son illərdə limfa drenajı masajı populyarlıq qazanıb. Bu üsul xüsusi və yumşaq hərəkətlərlə limfa axınının istiqamətləndirilməsinə əsaslanır.

Manual limfa drenajı bəzi limfedema xəstələrində kompleks müalicənin bir hissəsi kimi istifadə olunur. Lakin onun sağlam insanlarda orqanizmi toksinlərdən təmizlədiyinə dair etibarlı elmi sübut yoxdur.

Üstəlik, səbəbi müəyyən edilməmiş şişkinlik zamanı özbaşına masaj etmək düzgün deyil. Xüsusilə tromboz, kəskin infeksiya və bəzi ürək problemləri zamanı belə müdaxilələr təhlükəli ola bilər.

Limfa sistemi orqanizmin maye balansının qorunmasında, immun müdafiədə və toxumalarda toplanan artıq mayenin daşınmasında mühüm rol oynayır. Onun sağlam fəaliyyəti üçün müntəzəm hərəkət, balanslı qidalanma və düzgün həyat tərzi vacibdir.

Ən əsası isə “detoks” adı altında təqdim olunan möcüzəvi içkilərə, xüsusi təmizləyici prosedurlara və əsassız üsullara aldanmamaqdır. Sağlam orqanizm tullantı maddələrin xaric edilməsi üçün artıq öz təbii mexanizmlərinə malikdir. Limfa sistemində davamlı şişkinlik və ya digər dəyişikliklər müşahidə olunarsa, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət edilməlidir.

Kübra Musayeva