İmmunitet üçün vacib olan iki maddə: Hansı qidalarda var?
İmmunitet sisteminin normal fəaliyyəti orqanizmin infeksiyalara qarşı müdafiəsində mühüm rol oynayır.
Bu prosesdə vitaminlər və minerallar, xüsusilə C vitamini və sink əhəmiyyətli yer tutur. Hər iki qida maddəsi immun hüceyrələrinin fəaliyyətində iştirak edir və orqanizmin normal fizioloji funksiyalarını qorumağa kömək edir. Onların gündəlik qidalanma vasitəsilə kifayət qədər qəbul edilməsi sağlamlığın qorunması baxımından vacibdir.
C vitamini suda həll olunan vitamindir və antioksidant xüsusiyyətlərə malikdir. O, hüceyrələri sərbəst radikalların yaratdığı zədələnmədən qorumağa kömək edir, kollagenin sintezində iştirak edir və immun sisteminin normal fəaliyyətini dəstəkləyir. Orqanizm C vitaminini özü istehsal etmədiyi üçün bu maddə qida vasitəsilə qəbul edilməlidir. Sitrus meyvələri ilə yanaşı, bir sıra tərəvəz və giləmeyvələr də C vitamininin zəngin mənbələri hesab olunur.
C vitamini ilə zəngin təbii qidalar arasında qırmızı və yaşıl şirin bibər, kivi, portağal, limon, çiyələk, brokoli və kələm xüsusi yer tutur. Xüsusilə şirin bibər və kivi C vitamini ilə zəngin olduğundan gündəlik menyuya əlavə edilə bilər. Bu qidaların çiy və ya az istilik emalı ilə istehlakı vitaminin qorunmasına kömək edə bilər. Çünki C vitamini istiliyə həssasdır və uzun müddət bişirmə zamanı onun miqdarı azala bilər.
Sink isə immun sisteminin normal fəaliyyəti üçün zəruri minerallardan biridir.
O, immun hüceyrələrinin inkişafında, fəaliyyətində və orqanizmin infeksiyalara qarşı müdafiəsində iştirak edir. Bundan əlavə, sink hüceyrələrin bölünməsi, zülalların və DNT-nin sintezi, yaraların sağalması üçün də vacibdir. Bu mineralın çatışmazlığı immun reaksiyasını zəiflədə və infeksiyalara qarşı həssaslığı artıra bilər.
Sinkin əsas təbii mənbələrinə mal əti, quş əti, balıq, dəniz məhsulları, yumurta və süd məhsulları daxildir. Bitki mənşəli qidalardan isə lobya, noxud, mərcimək, qoz-fındıq, balqabaq tumları və tam taxıllar sinklə təmin olunmağa kömək edir. Bununla belə, bitki mənşəli məhsullarda olan fitatlar sinkin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini azalda bilər. Buna görə müxtəlif qida qruplarını birləşdirən balanslı menyu daha məqsədəuyğundur.
Balqabaq tumları və qoz-fındıq gündəlik qidalanmada sink qəbulunu artırmaq üçün əlverişli seçimlərdir. Paxlalılar isə həm sink, həm də zülal və lif mənbəyi kimi əhəmiyyətlidir. Ət və balıq istehlak etməyən insanlar sink ehtiyacını paxlalılar, toxumlar, qoz-fındıq və tam taxıllar vasitəsilə qarşılamağa çalışa bilərlər. Lakin qidanın tərkibindəki sinkin miqdarı ilə onun orqanizm tərəfindən mənimsənilən miqdarı eyni deyil.
C vitamini və sinki eyni gündəlik menyuda qəbul etmək üçün xüsusi preparatlara ehtiyac olmaya bilər. Məsələn, əsas yeməklərdə ət və ya paxlalılara üstünlük vermək, yanında bibər, brokoli və ya kələm kimi tərəvəzlərdən istifadə etmək, ara yeməklərdə isə kivi, portağal və çiyələk yemək bu qida maddələrinin qəbuluna kömək edə bilər. Əsas məqsəd bir məhsula güvənmək deyil, müxtəlif və qida dəyəri yüksək məhsullardan ibarət rasion formalaşdırmaqdır.
Mütəxəssislərin məlumatlarına görə, C vitamini və sinkin kifayət qədər qəbulu immun sisteminin normal fəaliyyəti üçün vacib olsa da, bu maddələri daha çox qəbul etmək avtomatik olaraq daha güclü immunitet və ya infeksiyalardan tam qorunma demək deyil. Qida maddələrinin çatışmazlığı olmadıqda vitamin və mineral əlavələrinin müntəzəm istifadəsinin infeksiyaların qarşısını almaqda faydası məhdud ola bilər. Buna görə ilk seçim balanslı qidalanma olmalı, əlavələrə ehtiyac isə fərdi vəziyyət nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir.
Aysel Mətləb
