Bakının zeytunluqları məhv edildi - İqtisadiyyat nələri itirdi?
Bakı və Abşeron yarımadasında sovet dövründən qalan minlərlə zeytun ağacının meyvələrinin istifadə olunmadan məhv olması, həmçinin bu ağacların sahibkarlara verilməsi imkanları zaman-zaman müzakirə olunur.
Maraqlıdır, əgər bu ağaclar faydalı istifadə olunarsa və ya sahibkarlara verilərsə, zeytun yağının qiymətində dəyişiklik ola bilər?
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı Eyyub Kərimli TodayPress TV-yə danışarkən bildirib ki, həmin ağacların iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi faydalı olsa da, bunun zeytun yağının qiymətlərinə ciddi təsir göstərəcəyi gözlənilmir.
Onun sözlərinə görə, hazırda ölkədə, xüsusilə Abşeron yarımadasında zeytun istehsalı ilə məşğul olan çoxsaylı aqroparklar fəaliyyət göstərir:
"Bu gün ölkəmizdə, xüsusilə də Abşeron yarımadasında zeytun istehsalı ilə məşğul olan çoxsaylı aqroparklar fəaliyyət göstərir. Həmin aqroparklarda satış və ixrac məqsədilə xeyli miqdarda zeytun istehsal olunur, eyni zamanda zeytun yağı emal edilir. Bu fəaliyyət ölkənin ixrac potensialına da müsbət təsir göstərir".
Ekspert hesab edir ki, mövcud ağacların sahibkarlara verilməsi bazarda qiymətlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı düşməsinə səbəb olmayacaq:
"Mən düşünmürəm ki, həmin zeytun ağaclarının sahibkarlara verilməsi qiymətlərə əhəmiyyətli təsir göstərə və ya onların azalmasına səbəb ola bilər. Çünki bu ağaclardan yığılan məhsulların məhsuldarlığı, keyfiyyəti, həmçinin ixrac və digər istifadə məqsədləri üçün yararlılığı ayrıca qiymətləndirilməlidir. Digər tərəfdən, həmin ağacların inventarlaşdırılması aparılmalı, onların sayı dəqiqləşdirilməlidir. Ağaclar müxtəlif ərazilərdə yerləşdiyindən məhsulun yığılması və daşınması ilə bağlı əlavə xərclər yaranır. Bu xərclər də son nəticədə məhsulun maya dəyərinə təsir göstərir".
İqtisadçının fikrincə, əsas məqsəd zeytun məhsulunun israf edilməsinin qarşısını almaqdır:
"Burada əsas məsələ ondan ibarətdir ki, həmin məhsulların kənd təsərrüfatı məhsulu kimi israf olunmasının və ya məhv olmasının qarşısı alınsın. Bu baxımdan alternativ yanaşma kimi məhsulların könüllülər və ya yerli sakinlər tərəfindən toplanaraq emal müəssisələrinə təhvil verilməsi üçün imkanlar yaradıla bilər. Belə bir model həm məhsul itkisinin qarşısını ala, həm də əhalinin əlavə gəlir əldə etməsinə şərait yarada bilər. Bu, insanların müəyyən əlavə gəlir əldə etməsinə şərait yaradar və müsbət nəticələr verər. İnsanlar yaşadıqları əraziyə yaxın olan ağaclardan məhsul toplayaraq bundan gəlir əldə edə bilərlər".
Eyyub Kərimli əlavə edib ki, bu proses həyata keçirilərsə, ağacların saxlanılması və texniki qulluğu ilə bağlı məsuliyyət məsələsi də nəzərə alınmalıdır:
"Lakin bu halda da həmin ağacların texniki qulluğu və saxlanılması ilə bağlı müəyyən öhdəliklərin bu işə cəlb olunan şəxslər tərəfindən üzərinə götürülməsi məqsədəuyğun olardı", - deyə o, fikrini tamamlayıb.
Türkan İsgəndərli
