Qırmızı dənizdə STRATEJİ RƏQABƏT ARTIR: Türkiyə və İsrail nəyi böləcək?

İsrail mərkəzli “Srugim” nəşrinin iddiasına görə, İsrailin Somalini müstəqil dövlət kimi tanımasından sonra Türkiyə bölgədə diqqətçəkən hərbi hərəkətlilik başladıb. Nəşr yazır ki, bu addımlar İsrailin bölgədəki mövqeyi üçün ciddi nəticələr doğura bilər.  

Bəs bu proses İsrail-Türkiyə arasında eləcə də  regionda daha geniş qarşıdurmaya səbəb ola bilərmi? 

Sözügedən məsələni politoloq Əli Mustafa TodayPress TV-yə şərh edib.

Onun sözlərinə görə  Somali ilə Türkiyə arasında uzun illərdir yaxın və strateji münasibətlər formalaşıb. Son dövrlərdə isə İsraillə Somalilənd arasında diplomatik əlaqələrin qurulması barədə məlumatlar yayılıb. Bu isə belə bir mənzərə yaradır ki, Afrika Buynuzu və Qırmızı dəniz hövzəsində müəyyən mənada Türkiyə–İsrail rəqabəti müşahidə oluna bilər.

HÜQUQİ STATUS

Analitik diqqətə çatdırıb ki, Somalilənd faktiki olaraq Somalidən ayrıldığını bəyan edib, lakin beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müstəqil dövlət kimi geniş şəkildə tanınmayıb. Bu baxımdan beynəlxalq hüquq subyekti kimi əsas tanınan tərəf Somalidir.

SİYASİ MANEVR 

Ə.Mustafa  Qırmızı dəniz bölgəsinin strateji əhəmiyyətinə diqqət çəkib:

"Bu marşrut dünya ticarət yollarının əsas keçid xətlərindən biridir. Görünən odur ki, İsrail də bu bölgədə təsir imkanlarını artırmaq və özünə müəyyən nüfuz dairəsi formalaşdırmaq niyyətindədir. Digər tərəfdən, Somali ilə Somalilənd arasında münasibətlər kifayət qədər gərgindir və situasiya hər an dəyişə bilər". 

MÜMKÜN QARŞIDURMA RİSKİ

O hesab edir ki, bununla belə, hazırkı mərhələdə Türkiyə ilə İsrailin birbaşa üz-üzə gələcəyini düşünmürəm. Daha real ssenari Somali ilə Somalilənd arasında mümkün qarşıdurmadır. Belə bir vəziyyət yaranarsa, Türkiyə və İsrailin həmin prosesə münasibəti və tutacağı mövqe regiondakı balansı ciddi şəkildə təsirləndirə bilər.

Ekspert əlavə edib ki, ümumilikdə isə indiki şəraitdə birbaşa Türkiyə–İsrail qarşıdurmasının baş vermə ehtimalı böyük deyil. Lakin bölgənin strateji əhəmiyyəti nəzərə alınarsa, hər iki dövlətin Qırmızı dəniz hövzəsində mövqelərini gücləndirməyə çalışdığı aydın şəkildə müşahidə olunur.  

Jalə Rövşən