Türkiyə Ermənistanı SEVİNDİRDİ: İrəvanda bayramdır!

Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin son açıqlaması Cənubi Qafqaz üçün kifayət qədər maraqlı bir dövrün başladığını göstərir. 

2022-ci ildən bəri Türkiyə və Ermənistan arasında davam edən münasibətlərin düzəlməsi yolunda yeni bir mərhələyə qədəm qoyulub. 11 may 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə, iki ölkə arasında birbaşa ticarətin başlaması üçün lazım olan bütün rəsmi hazırlıqlar artıq yekunlaşıb.

Baxmayaraq ki, sərhədlərin tam açılması ilə bağlı texniki işlər hələ də davam edir, ticarət sahəsində mühüm bir yenilik var. Artıq Türkiyədən Ermənistana və ya əksinə, üçüncü ölkələr vasitəsilə göndərilən malların sənədlərində birbaşa olaraq “Ermənistan” və ya “Türkiyə” adlarını qeyd etmək mümkün olacaq.

Bu dəyişiklik təkcə kağız üzərində deyil, həm də gündəlik həyatda ciddi təsirini göstərəcək. Məsələn, indiyə qədər mallar daha çox Gürcüstan üzərindən gətirilirdi və bu da həm xərcləri artırırdı, həm də vaxt itkisinə səbəb olurdu. İndi isə ticarətin rəsmi kanallara keçməsi işləri asanlaşdıracaq. 

Təbii ki, bu hadisəyə daha geniş çərçivədən baxmaq lazımdır. Bu proses Azərbaycan və Ermənistan arasındakı sülh danışıqları ilə bir növ paralel addımlayır. Türkiyə hər zaman bildirib ki, Ermənistanla münasibətlərin tam qaydasına düşməsi Azərbaycanla olan vəziyyətdən asılıdır.

Lakin görünən odur ki, Ankara bu prosesləri həm bir-biri ilə əlaqəli, həm də müəyyən mənada müstəqil şəkildə irəli aparmağa çalışır. Bu, Türkiyənin həm öz iqtisadi maraqlarını qoruması, həm də bölgədəki nüfuzunu artırması baxımından əhəmiyyətlidir.

İqtisadi tərəfə gəlincə, hər iki ölkə üçün yeni imkanlar açılır. Ermənistan üçün Türkiyə daha ucuz və keyfiyyətli məhsullara çıxış deməkdir. Türkiyə üçün isə Ermənistan üzərindən Orta Asiya və İrana gedən yolların canlanması böyük potensial vəd edir. Amma bütün bunların reallaşması üçün ilk növbədə siyasi sabitlik lazımdır.

Çünki ortada bəzi risklər də var. Məsələn, Azərbaycan bu prosesi çox diqqətlə izləyir və Ermənistanın bu vəziyyətdən Azərbaycana qarşı bir üstünlük kimi istifadə etməsini istəmir. Eyni zamanda hər iki ölkənin daxilində bu yaxınlaşmaya qarşı çıxan qüvvələr var, Rusiya, İran və Qərb kimi kənar güclərin də fərqli maraqları vəziyyəti mürəkkəbləşdirə bilər.

Bu hələ tam barışıq demək deyil, amma o yolda atılan ciddi bir addımdır. Əgər bu proses Azərbaycanın maraqları ilə düzgün şəkildə uzlaşdırılsa və sülh müqaviləsi ilə möhkəmlənsə, regionda hamı üçün xeyirli olacaq uzunmüddətli sülh yarana bilər.

Tarix bizə öyrədir ki, bu bölgədə sülh ya hamı üçün olacaq, ya da heç kim üçün. Ticarətin canlanması isə bu yolda ən vacib başlanğıclardan biridir. Əsas məsələ siyasi inamı bərpa etmək və sərhədləri tam açmaqdır. Növbəti addımlar bölgənin gələcək taleyini həll edəcək.

Qiymət Mahir