Bu qidalanma səhvləri qaraciyər piylənməsinə yol aça bilər

Qaraciyər piylənməsi orqan hüceyrələrində normadan artıq yağ toplanması ilə xarakterizə olunan sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət uzun müddət əlamətsiz qala bilər. Lakin vaxtında tədbir görülmədikdə qaraciyərdə iltihab, fibroz və daha ciddi fəsadlar yarana bilər. Düzgün qidalanma və sağlam həyat tərzi isə xəstəliyin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.

Şəkərli qidaların istehlakını azaldın

Qaraciyərdə yağ toplanmasına səbəb olan amillərdən biri həddindən artıq şəkər qəbuludur. Xüsusilə qazlı və şəkərli içkilər, enerji içkiləri, qablaşdırılmış şirələr və şirin qidaların tez-tez istehlakı riski artıra bilər.

Mütəxəssislər şəkərli içkilər əvəzinə suya üstünlük verməyi, şirniyyatların qəbulunu məhdudlaşdırmağı tövsiyə edirlər. Meyvələri isə tam şəkildə yemək daha məqsədəuyğundur. Çünki bütöv meyvələr liflə zəngindir və toxluq hissinin qorunmasına kömək edir.

Sağlam yağları seçin

Bütün yağlar orqanizm üçün zərərli deyil. Əsas məsələ yağın növü və qəbul edilən miqdarıdır. Zeytun yağı, qoz, badam, toxumlar və balıq sağlam yağ mənbələri hesab olunur.

Əksinə, trans yağlarla zəngin məhsulların və həddindən artıq doymuş yağ qəbulunun məhdudlaşdırılması vacibdir. Fast-food, qızardılmış yeməklər, sənaye üsulu ilə hazırlanmış şirniyyatlar və yağlı emal olunmuş ət məhsullarını tez-tez yeməkdən çəkinmək məsləhətdir.

Tərəvəz və liflə zəngin qidalara üstünlük verin

Gündəlik qidalanmada tərəvəzlər, meyvələr, paxlalılar və tam taxıllı məhsulların payını artırmaq lazımdır. Bu qidalar liflə zəngindir, toxluq hissini uzadır və çəkinin nəzarətdə saxlanmasına kömək edir.

Yulaf, qarabaşaq, mərcimək, lobya, brokoli, kələm və müxtəlif göyərtilər gündəlik menyuya daxil edilə bilər. Ağ çörək və təmizlənmiş undan hazırlanan məhsulların bir hissəsini tam taxıllı alternativlərlə əvəz etmək də faydalıdır.

Zülal mənbələrini düzgün seçin

Zülal orqanizmin normal fəaliyyəti üçün vacibdir. Qaraciyər sağlamlığını qorumaq məqsədilə yağsız ət, balıq, yumurta, qatıq, kefir və paxlalılar kimi qidalara üstünlük vermək olar.

Emal olunmuş ət məhsullarının, o cümlədən kolbasa və sosislərin istehlakını azaltmaq tövsiyə olunur. Qidalanma zamanı müxtəlif zülal mənbələrinin növbələşdirilməsi rasionun balanslı olmasına kömək edir.

Porsiyalara və çəkiyə nəzarət edin

Artıq çəki, xüsusilə qarın nahiyəsində piylənmə qaraciyərdə yağ toplanması riskini artırır. Buna görə də qəbul edilən qidanın miqdarına diqqət yetirmək və müntəzəm fiziki aktivlik vacibdir.

Artıq çəkisi olan şəxslərdə bədən çəkisinin tədricən azaldılması qaraciyərdəki yağlanmanın azalmasına kömək edə bilər. Bunun üçün kəskin pəhrizlərə və uzunmüddətli aclığa ehtiyac yoxdur. Davamlı və balanslı qidalanma daha məqsədəuyğundur.

Aralıq dənizi pəhrizinə üstünlük verin

Aralıq dənizi tipli qidalanma qaraciyər piylənməsinin qarşısının alınması və müalicəsində faydalı yanaşmalardan biri hesab olunur. Bu qidalanma modelinə tərəvəzlər, meyvələr, tam taxıllar, paxlalılar, qoz-fındıq, balıq və zeytun yağı daxildir.

Belə rasionda qırmızı ətin, şirniyyatların və yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsulların miqdarı məhdudlaşdırılır. Əsas məqsəd ayrı-ayrı məhsulları tamamilə qadağan etmək deyil, ümumi qidalanma vərdişlərini yaxşılaşdırmaqdır.

Alkoqoldan uzaq durun

Alkoqol qaraciyər hüceyrələrinə zərər verə və mövcud qaraciyər xəstəliklərini ağırlaşdıra bilər. Qaraciyərində piylənmə aşkarlanan şəxslərin alkoqol qəbul etməməsi, xüsusilə yanaşı qaraciyər zədələnməsi olduqda, vacibdir.

Fiziki aktivliyi unutmayın

Sağlam qidalanma ilə yanaşı, hərəkətli həyat tərzi də qaraciyər sağlamlığının qorunmasına kömək edir. Böyüklər üçün həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki fəaliyyət tövsiyə olunur. Sürətli gəzinti, velosiped sürmək və üzgüçülük uyğun seçimlərdir.

Uzun müddət oturaq vəziyyətdə qalmaqdan çəkinmək və gün ərzində hərəkəti artırmaq da faydalıdır. Fiziki aktivlik bədən çəkisi çox dəyişməsə belə, metabolik sağlamlığa müsbət təsir göstərə bilər.

Qaraciyər piylənməsinin qarşısını almaq üçün bir günlük qidalanma nümunəsi

Səhər yeməyi: Yulaf sıyığı, şəkərsiz qatıq və bir porsiya meyvə.

Nahar: Sobada bişirilmiş balıq və ya toyuq, qarabaşaq və tərəvəz salatı.

Ara yemək: Bir ovuc duzsuz qoz-fındıq və ya şəkərsiz qatıq.

Axşam yeməyi: Mərcimək yeməyi və ya yağsız zülal mənbəyi ilə hazırlanmış tərəvəzli yemək.

İçkilər: Gün ərzində kifayət qədər su, şəkərsiz çay.

Bu menyu ümumi nümunədir. Qida ehtiyacları insanın yaşına, çəkisinə, fiziki aktivliyinə və yanaşı xəstəliklərinə görə dəyişə bilər.

Qaraciyər piylənməsinin qarşısını almaq üçün şəkərli içkiləri azaltmaq, liflə zəngin qidalar qəbul etmək, sağlam yağlara üstünlük vermək, bədən çəkisini nəzarətdə saxlamaq və müntəzəm hərəkət etmək vacibdir. Sərt pəhrizlər və sürətli arıqlama üsulları əvəzinə uzunmüddətli sağlam vərdişlərə üstünlük verilməlidir.

Qaraciyər piylənməsi çox vaxt əlamətsiz inkişaf etdiyi üçün risk faktorları olan şəxslərin həkim müayinəsindən keçməsi məqsədəuyğundur. Artıq çəki, şəkərli diabet və digər metabolik problemlər olduqda fərdi qidalanma planı həkim və ya dietoloqla birlikdə hazırlanmalıdır.

Kübra Musayeva