Azərbaycanın su ehtiyatı 1 ilə kifayət edir: Bəs 2030-cu ildən sonra...?

Kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov bu gün (6 may 2026-cı il) Bakıda keçirilən “Müasir Kənd Təsərrüfatı Əməkdaşlığı Davamlı İnkişafın Təməli və Ərzaq Təhlükəsizliyinin Qarantı Kimi” adlı konfransda panel müzakirəsi zamanı Azərbaycanın su qıtlığı problemi yaşamadığını bildirib:

“Azərbaycan su qıtlığı problemi yaşamır, baxmayaraq ki, su ehtiyatlarımızın 70%-ni xaricdən alırıq. Problem daha çox idarəetmə ilə bağlıdır”.

Nazir əlavə edib ki, problemi həll etmək üçün su anbarları yaradılır, su toplama sistemləri qurulur, açıq (torpaq) kanallardan beton və qapalı (boru) sistemlərə keçid aparılır.

Prezident İlham Əliyev də bu mövzuda dəfələrlə oxşar mövqe bildirib. 

Onun 2020-ci il su təsərrüfatı müşavirəsində dediyi nitqi xatırlayaq:

“Sadəcə olaraq, əgər, dəhşətli dərəcədə bu itkilər olmasaydı, biz mövcud su resursları ilə özümüzü tam təmin edə bilərdik. İndi bu məsələ araşdırılır, bəzi hallarda itkilər 40 faizdir və 50 faizə çatır, bu, dözülməzdir. Biz suyu itiririk”.

12 yanvar 2026-cı il Bakı və Abşeron su proqramı müşavirəsində isə Prezident son 20 il ərzində dörd böyük su anbarı inşa edildiyini və bu su anbarlarının potensialının 500 milyon kubmetrdən çox olduğunu vurğulayıb:

“Onların arasında xüsusilə Taxtakörpü və Şəmkirçay su anbarlarını qeyd etməliyəm. Əgər bu su anbarları tikilməsəydi, bu gün həm Bakının su təchizatı, həm də qərb zonasının su təchizatı böyük problemlərlə üzləşə bilərdi”.

Həmin müşavirədə ölkə rəhbəri digər əsas su mənbələrimizin xaricdə formalaşdığını bildirib:

“Su mənbələri hər bir ölkə üçün çox önəmlidir. Bizim su mənbələrinin təqribən dörddəbir hissəsi vaxtilə işğal altında olmuş ərazilərdə formalaşır. Bu su mənbələrinin üstünlüyü də odur ki, bunların əksəriyyəti Azərbaycan ərazisində formalaşır. Yəni başqa ölkələrdən asılılıq ərazilərimizin qaytarılması nəticəsində böyük dərəcədə azalıb. Bizim digər əsas su mənbələrimiz xaricdə formalaşır - Kür çayı, Araz çayı, Samur çayı. Əlbəttə ki, bu sahəyə olan diqqət bu həssas məsələni də nəzərə almalıdır. Bu gün dünyada iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ciddi narahatlıq hökm sürür. Bir çox ölkələr artıq bundan ciddi zərər görür. Bizim su təhlükəsizliyimizlə bağlı olan bütün məsələlər sistem şəklində öz həllini tapır.

Doğrudur, Azərbaycan hazırda su qıtlığı krizisi yaşamır, lakin uzunmüddətli risklər yüksəkdir və ölkə su stressi səviyyəsindədir.

Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin 2026-cı il fevral açıqlamasına görə, su anbarlarında hazırda 16–17 milyard m³ su var, illik istismar isə 11–12 milyard m³ təşkil edir. Yəni ehtiyat 1 ildən artıq kifayət edir. Taxtakörpü və Şəmkirçay su anbarları artıq kömək edir, 2026–2035-ci illər üçün Bakı və Abşeron yarımadası üçün dövlət proqramı qəbul olunub, yeni su anbarları tikilir, irriqasiya sistemləri modernləşdirilir

70–76% yerüstü su ehtiyatı transsərhəd çaylardan (Kür və Araz hövzəsi) gəlir — Gürcüstan, Ermənistan və İrandan asılılıq çox yüksəkdir. Adam başına düşən su  təxminən 1000–1200 m³/il səviyyəsindədir. Bu, beynəlxalq standartlara görə su stressi həddidir (1700 m³-dən aşağı stress, 1000 m³-dən aşağı qıtlıq). İtki səviyyəsi yüksəkdir, irriqasiyada 40–50%, içməli suda 30–35% su itirilir.

Son 34 ildə Kür çayının axımı 9% azalıb, gələcəkdə 15% daha azalma gözlənilir. Yağıntıların azalması və buxarlanmanın artması davam edir. Kənd təsərrüfatı suyun 80%-ni istifadə edir və ən böyük risk altındadır.

Uzunmüddətli perspektivdə (2030–2050) iqlim dəyişikliyi və qonşu ölkələrin su istifadəsinin artması səbəbindən risklər böyükdür. Hökumətin 2026-cı ildə başladığı böyük islahatlar (rəqəmsal idarəetmə, yeni anbarlar, itkilərin azaldılması) məhz bu riskləri minimuma endirmək üçündür.

Qiymət Mahir