Avropa nə yardan doyur, nə əldən qoyur - KALLASIN ÇANTASINDA NƏ VAR?

Avropa İttifaqının Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas mayın 5-də Ermənistandan Azərbaycana gəlir.

Səfər çərçivəsində ikitərəfli yüksək səviyyəli görüşlərin keçirilməsi nəzərdə tutulur. Kaya Kallasın Prezident İlham Əliyev və Xarici İşlər Naziri Ceyhun Bayramov ilə görüşləri planlaşdırılır. Bundan əlavə, digər siyasi səviyyədə görüşlərin də baş tutacağı ehtimal edilir.

Avropa İttifaqının rəsmi açıqlamasına əsasən, səfərin əsas məqsədi regional kontekstdə ikitərəfli münasibətlərin müzakirəsidir. Detallı gündəlik hələ açıqlanmasa da, əsas müzakirə mövzularının aşağıdakılar olacağı gözlənilir:

Əsas məsələlər: 

Enerji təhlükəsizliyi — Azərbaycan Aİ üçün xüsusilə qaz təchizatı baxımından mühüm tərəfdaşdır.

Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq — Aİ Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşı və əsas investordur.

Cənubi Qafqazda sabitlik və normallaşma prosesi — Ermənistan–Azərbaycan münasibətlərinin normallaşdırılması, sülh sazişi və sərhədlərin delimitasiyası məsələləri.

Digər sahələr — mina təmizlənməsi (xüsusilə Qarabağ bölgəsində), regional əməkdaşlıq və Şərq Tərəfdaşlığı çərçivəsində əlaqələr.

Niyə məhz indi? 

Bu səfərin hazırkı mərhələdə həyata keçirilməsini bir neçə mühüm amillə izah etmək olar:

Regional balans və Ermənistan konteksti:

Kaya Kallas əvvəlcə İrəvan EPC görüşündə və Aİ–Ermənistan sammitində iştirak edir. Daha sonra Bakıya səfər etməsi Aİ-nin regionda “hər iki tərəflə balanslı yanaşma” siyasətini nümayiş etdirir. Ermənistanla əməkdaşlıq dərinləşsə də, Aİ Azərbaycanın enerji və geosiyasi əhəmiyyətini də nəzərə alır. Bu yanaşma Aİ-nin Cənubi Qafqazda hər iki ölkə ilə əməkdaşlıq strategiyasının göstəricisidir.

Geosiyasi və enerji maraqları:

Rusiya–Ukrayna müharibəsi fonunda Aİ alternativ enerji mənbələrinə, xüsusilə Azərbaycan qazına və Trans-Adriatik Boru Kəməri vasitəsilə təchizata daha çox ehtiyac duyur. Azərbaycan bu baxımdan etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda, regionda Rusiya, Türkiyə və İranın artan təsiri fonunda Aİ öz mövqeyini gücləndirməyə çalışır.

Normallaşma prosesinin dəstəklənməsi:

Son dövrlərdə Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh danışıqları və bəzi irəliləyişlər müşahidə olunur. Kallasın səfəri bu prosesə dəstək vermək və Aİ-nin vasitəçilik rolunu vurğulamaq baxımından əhəmiyyətlidir.

Həmçinin Estoniyalı siyasətçinin  Rusiya siyasətinə qarşı sərt mövqeyi ilə tanınması fonunda, Aİ “strateji muxtariyyət” və enerji diversifikasiyası siyasətini davam etdirir. Azərbaycanla əməkdaşlıq enerji təhlükəsizliyi, ticarət və regional sabitlik baxımından prioritet olaraq qalır. Bununla yanaşı, insan hüquqları və demokratik idarəetmə məsələləri də Aİ gündəmində yer almağa davam edir.

Səfər formal olaraq yüksək səviyyəli diplomatik görüşlərdən ibarət olsa da, onun Ermənistan sammitindən dərhal sonra baş tutması və regiondakı həssas geosiyasi vəziyyət onu xüsusi əhəmiyyətli edir. Avropa İttifaqı Azərbaycanı mühüm regional tərəfdaş kimi qiymətləndirir və həm enerji-iqtisadi əməkdaşlığı gücləndirmək, həm də sülh prosesinə töhfə vermək niyyətindədir.

Jalə Rövşən