“Zəngin xilaskar” sindromu – İvanişvili modeli Ermənistanda təkrarlanacaq?

Gürcüstanda 2012-ci ildə Bidzina İvanişvili hakimiyyətə gələndə xalqın böyük hissəsi məhz onun milyarder statusuna inanmışdı: “Bu adamın öz pulları var, ölkəni də pullu edər, investisiya gətirər, iş yerləri açar”. 

Nəticədə “Gürcü Arzusu” qalib gəldi və İvanişvili (rəsmi vəzifədən getdikdən sonra belə) ölkənin de-fakto lideri oldu. 

İndi, 2026-cı ilin iyununda Ermənistan da oxşar ssenari ilə üzləşir: Milyarder Samvel Karapetyan “Güclü Ermənistan” partiyası vasitəsilə baş nazir postuna namizəd irəli sürülüb. 

Gürcüstan təcrübəsini Ermənistana tətbiq etsək, nəticə necə ola bilər? 

Samvel Karapetyan kimdir və niyə “xilaskar” imici yaradır?

Samvel Karapetyan (Forbes-2026 məlumatına görə, sərvəti 4,1 milyard dollar) 1990-cı illərdə Rusiyada biznes qurub. “Tashir Group” şirkətinin sahibi kimi Moskva və regionlarda ticarət mərkəzləri, ofis binaları, otellər tikib, “Gazprom”la əməkdaşlıq edib, hətta Moskva küçələrinin işıqlandırılması kimi dövlət müqavilələri alıb. Ermənistanda da böyük investisiyaları var: “Elektrik Şəbəkələri” (ENA) şirkətini idarə edir, İrəvan Sirkini (Tashir Arena) yenidən qurub.

Lakin onu sadəcə “Rusiya oliqarxı” kimi görmək səhv olar. Karapetyan Ermənistanda klassik filantrop ( ehtiyacı olanlara kömək məqsədilə fəaliyyət göstərən insan) imici yaradıb: Eçməzdin kafedralını yenidən qurub, kilsələr, məktəblər, xəstəxanalar, mədəni abidələr tikdirib. Bu, ənənəvi erməni “xeyriyyəçi tacir” modelinə uyğundur və ona xalq arasında hörmət qazandırıb.

Karapetyan 2025-ci ilin iyununda “hakimiyyəti ələ keçirməyə çağırış” və “pul yuyulması” ittihamları ilə həbs olunub (indiki vəziyyəti – ev dustaqlığı). Karapetyan və tərəfdarları bunu siyasi repressiya kimi qiymətləndirir, çünki həbsi Erməni Apostol Kilsəsinə qarşı hökumət təzyiqlərinə etirazından sonra baş verib. Bu, ona “siyasi məhbus” statusu verib və populyarlığını artırıb.

Gürcüstanla paralellər: “Pullu adam gəlsin, rifah gəlsin”

İvanişvili kimi Karapetyan da “praktik alternativ” kimi təqdim olunur. Saakaşvili dövründə Gürcüstanda islahatlar olsa da, adi vətəndaşın cibinə çatmırdı. İvanişvili “öz pulları ilə ölkəni maliyyələşdirərəm” vədi verdi. Ermənistanda da oxşar yorğunluq var: 2020-ci il müharibəsi, iqtisadi çətinliklər, Paşinyan hakimiyyətinə qarşı narazılıq (xüsusilə kilsə məsələsi və təhlükəsizlik siyasəti). Karapetyanın komandası açıq şəkildə 300 min yeni iş yeri və bizneslər üçün 0% vergi vədi verir.

Sorğulara görə, “Güclü Ermənistan” əsas müxalifət qüvvəsidir: Mart 2026 sorğularında 9-18% dəstək (bəzi sorğularda Paşinyanın “Vətəndaş Müqaviləsi” 24-33% ilə öndədir, amma müxalifət səsləri konsolidə olunur). Xalqın bir hissəsi düşünür: “Bu adam Rusiyada milyarder olubsa, Ermənistana da investor gətirər”.

Fərqlər:

1. Konstitusiya maneəsi: Karapetyan ikili vətəndaşlığa (Rusiya + Ermənistan, bəzi mənbələrdə Kipr də qeyd olunur) və 4 il Ermənistanda yaşamamasına görə baş nazir ola bilmir. Partiya “qalib gəlsək, konstitusiyanı dəyişərik” deyir. İvanişvilidə belə problem yox idi.

2. “Anti-Karapetyan” qanun: Mart 2026-da “Güclü Ermənistan Samvel Karapetyanla” ittifaqı quruldu, amma aprel ayında parlament (hökumət tərəfindən) ittifaq adlarında şəxsi adların qadağan olunması haqqında dəyişiklik qəbul etdi. Müxalifət bunu “xüsusi olaraq ona qarşı” adlandırır.

3. Rusiya faktoru: İvanişvili Rusiya ilə əlaqələrini “praqmatizm” kimi göstərirdi. Karapetyan isə daha açıq rusiyapərəst kimi tənqid olunur – tənqidçilər deyir ki, o, Ermənistanı “Rusiya forpostuna” çevirə bilər.

4. Siyasi repressiya effekti: Həbs Karapetyana “qurban” imici verdi və dəstəyi artırdı. İvanişvili isə “sülh göyərçini” kimi gəlmişdi.

Model işləyəcəkmi?

Gürcüstan təcrübəsi göstərir ki, xalq iqtisadi rifahı ideologiyadan üstün tutursa, “zəngin xilaskar” strategiyası post-sovet ölkələrində işləyir. Ermənistanda da bu potensial var: Karapetyanın biznes bacarığı, filantropiya və “anti-Paşinyan” dalğası ona şans verir. Lakin risklər böyükdür.

7 iyun 2026 seçkiləri həlledici olacaq. Əgər “Güclü Ermənistan” güclü nəticə göstərsə, Gürcüstan modeli təkrarlanacaq: formal baş nazir arxa planda qalacaq, real güc isə “pullu adam”da cəmləşəcək. Amma Ermənistanın geosiyasi vəziyyəti (Qarabağ sonrası, İran-Rusiya dinamikası) Gürcüstandan fərqlidir. Xalq sadəcə rifah istəyirsə, Karapetyan qalib gələ bilər. Amma demokratiya və suverenlik prioritetdirsə, model baş tutmaya bilər.

Qiymət Mahir