“Traktor”- Federasiya gərginliyi: Fors-majordan etnik iddialara qədər

Təbrizin “Traktor” futbol klubu İran Futbol Federasiyasından (IFF) FIFA-ya rəsmi şikayət göndərib. Şikayət məktubu üç əsas məsələdən ibarətdir: 

1. Fors-major prinsiplərinin pozulması və təhlükəsizlik məsələləri - klub federasiyanın oyunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsində məsuliyyətini yerinə yetirmədiyini iddia edir. 

2. İrqi və etnik ayrı-seçkilik iddiaları - federasiyanın və müvafiq dövlət orqanlarının “Traktor”a və onun milli komanda oyunçularına qarşı ayrı-seçkilik etdiyi ifadə olunub. 

3. Qərəzsizlik prinsipinin pozulması və VAR tətbiqi - VAR (Video Köməkçi Hakim) sisteminin doğru və tam şəkildə tətbiq olunmadığı iddia edilir. 

Klub öz narazılıqlarını FIFA-ya rəsmi şəkildə çatdırdığını və bu məsələ ilə əlaqədar araşdırılması və nəticə əldə olunmasını tələb edir. 

İran Futbol Federasiyası (IFF) ölkənin milli futbol strukturlarını idarə edən əsas təşkilatdır. 

Əsas funksiyalarına daxildir: 

İran Pro Liqasının (Persian Gulf Pro League) təşkilatı, VAR tətbiqi, hakim və intizam sistemlərinin tənzimlənməsi, və futbol klublarının qaydalara əməl etməsinə nəzarət. 

Lakin, bir sıra hallarda federasiyanın qərarları bəzi klublar, azarkeş qrupları və ekspertlər tərəfindən siyasi və idarəetmə təzyiqləri ilə əlaqələndirilə bilər. Xüsusilə “Traktor” kimi böyük azarkeş kütləsinə malik klubun oyunlarında yaranan VAR problemləri və qərarların şübhə doğurması azarkeşlər arasında federasiyaya qarşı narazılıqları gücləndirib. 

Son illərdə “Traktor” İran futbolunda ən güclü klublardan birinə çevrilib:

2024–25 mövsümündə klub tarixində ilk dəfə İran Premyer Liqasında çempion olub və sonra İran Superkubokunu da qazanıb. 

“Traktor” Asiya səviyyəsində də iştirak edir və AFC Champions League mərhələlərində yer alır. 

Klubun oyunlarına stadionda çoxlu azarkeş toplanır. 

Bu uğurlar federasiya və digər klublarla münasibətlərə təsir edib. Xüsusilə prestij baxımından “Traktor”un yüksəlişi, VAR-la bağlı narazılıqlar və bəzi qərarların şəffaflığı ilə bağlı mübahisələr əməkdaşlıqdan çox münaqişəyə yaxın münasibətlər yaradıb. 

“Traktor”un bir oyunda VAR monitorunun düzgün işləməməsi və nəticədə qarşılaşma gedişində əlavə vaxtın uzanması iddia olunan qərəz məsələlərini gündəmə gətirib. Bu hallar azarkeşlərin federasiyaya qarşı etirazı ilə nəticələnib və klubun mediada ilin ən məzmunlu mövzularından birinə çevrilib. 

“Traktor”un azarkeşləri əsasən İranın cənub-şərqində yaşayan Azərbaycan türkləridir. Bu klubun uğurları etnik və mədəni identitetlərlə bağlı vahid platforma rolunu oynayıb. Xarici təhlillər bu klubun oyunlarının yalnız idmanla bağlı olmadığını, eyni zamanda İranın mərkəzi-siyasi strukturları ilə bağlı sosial faktorların da test meydanı olduğunu qeyd edir. 

Bu kontekst federasiyanın qərarlarında qərəzlə bağlı mübahisələrin yaranmasına gətirib çıxarıb, çünki bəzi azarkeşlər və müşahidəçilər federasiyanın bəzi qərarlarını müxtəlif mənsubiyyətlərə görə qiymətləndirdiklərini düşünürlər. 

Qeyd edək ki, “Traktor” klubunun İran Futbol Federasiyasından FIFA-ya şikayəti yalnız idman qaydalarının pozulmasına deyil, həm də ədalətli qərarların qəbuluna, təhlükəsizliyin təmininə və etnik-mədəni münasibətlərə dair narazılıqlara əsaslanır. Federasiyanın fəaliyyəti ümumi futbol idarəçiliyi kontekstində normal olsa da, bəzi qərarlar və VAR tətbiqi məsələləri mübahisələrə səbəb olub. “Traktor”un uğurları və azarkeş dəstəyi İranda futbolun ictimai və siyasi kontekstini daha da mürəkkəbləşdirir. 

Namiq HUN