"PKM" pulemyotu – sadəlik və etibarlılığın simvolu

Rusiya istehsalı olan "PKM" pulemyotu müasir dövrdə dünyanın ən geniş yayılmış ümumi təyinatlı pulemyotlarından biri hesab olunur. Sadə konstruksiyası, yüksək etibarlılığı və döyüş şəraitində effektivliyi ilə seçilən bu silah uzun illərdir müxtəlif ordular tərəfindən aktiv şəkildə istifadə edilir.

Tarixi inkişaf

"PKM" pulemyotu Sovet İttifaqında məşhur silah konstruktoru Mixail Kalaşnikov tərəfindən hazırlanmış "PK" pulemyotunun modernləşdirilmiş versiyasıdır. "PK" modeli 1961-ci ildə silahlanmaya qəbul edilmiş, 1969-cu ildə isə təkmilləşdirilmiş "PKM" versiyası yaradılıb. 

Bu pulemyot əvvəlki sovet modelləri – "RP-46" və "SGM" kimi silahları əvəz etmək məqsədilə hazırlanmış və qısa müddətdə geniş yayılıb. 

Texniki xüsusiyyətlər

PKM texniki baxımdan balanslaşdırılmış və etibarlı pulemyot hesab olunur:

Kalibr: "7.62×54 mm"

Çəki: təxminən 7.5–9 kq

Uzunluq: 1173–1203 mm

Lülə uzunluğu: 605 mm

Atəş sürəti: 600–800 atəş/dəq

Başlanğıc sürət: ~825 m/s

Effektiv məsafə: 1000–1500 m

Maksimum məsafə: 3800 m

Bu göstəricilər "PKM"in həm yaxın, həm də orta məsafələrdə effektiv istifadə olunmasına imkan verir. 

"PKM" pulemyotu qazın çıxarılması prinsipi ilə işləyən avtomatik silahdır. Uzun gedişli qaz piston sistemi və fırlanan sürgü mexanizmi silahın stabil və etibarlı işləməsini təmin edir. Silah açıq sürgü sistemi ilə fəaliyyət göstərir ki, bu da uzunmüddətli atəş zamanı qızmanın təsirini azaldır. 

Lentlə qidalanan bu pulemyot 100, 200 və ya 250 patronlu sursat qutularından istifadə edə bilir.

"PKM" pulemyotu çoxfunksiyalı silah kimi geniş tətbiq olunur. Silah piyada bölmələrində ikiayaqlı dayaq üzərində istifadə edilir, eyni zamanda üçayaq üzərində daha sabit atəş üçün qurula bilir. Bundan əlavə, zirehli texnikalarda "PKT" adlı versiyası quraşdırılaraq istifadə olunur. 

Bu xüsusiyyətlər "PKM"i həm hücum, həm də müdafiə əməliyyatlarında effektiv silaha çevirir.

"PKM" pulemyotunun əsas üstünlükləri onun sadə quruluşu, yüksək etibarlılığı və nisbətən yüngül olmasıdır. Silah çətin iqlim və döyüş şəraitində belə stabil işləmə qabiliyyəti ilə tanınır.

Bununla yanaşı, bəzi çatışmazlıqları da mövcuddur. Məsələn, istifadə etdiyi "7.62×54 mm"  patronunun kənar çıxıntılı (rimli) olması bəzi hallarda qidalanma mexanizmini çətinləşdirə bilər. Həmçinin uzunmüddətli intensiv atəş zamanı lülənin qızması müşahidə olunur.

"PKM" bu gün də Rusiya və bir çox digər ölkələrin silahlı qüvvələrində aktiv istifadə olunur. Onun müxtəlif versiyaları dünyanın bir çox regionunda istehsal edilir və müxtəlif münaqişələrdə tətbiq olunur. 

Silahın müasir variantları, o cümlədən "PKP Peçeneq”, daha inkişaf etmiş soyutma sistemi və uzunömürlü lülə ilə təchiz olunub.

"PKM" pulemyotu sadəlik və etibarlılıq prinsipləri üzərində qurulmuş uğurlu silah nümunələrindən biridir. Onun uzun illər ərzində aktuallığını qoruması, müxtəlif şəraitlərdə effektiv işləməsi və geniş yayılması bu modelin hərbi tarixdə xüsusi yer tutduğunu göstərir.

Bu səbəbdən "PKM" müasir dövrdə də ən etibarlı və praktik pulemyotlardan biri kimi qiymətləndirilir.

Nicat Osmanlı