M2 Bradley: Amerika piyadasının əsas zirehli vasitəsi

ABŞ ordusunun əsas piyada döyüş maşını M2 Bradley 1981-ci ildən bu günə qədər xidmət edən ən mühüm zirehli texnikalardan biridir. FMC Corporation (indiki BAE Systems) tərəfindən hazırlanan bu maşın piyada bölmələrini döyüş sahəsinə daşımaq, onlara atəş dəstəyi vermək və zirehli texnikaya qarşı mübarizə aparmaq üçün nəzərdə tutulub.

Bradley yüksək atəş gücü, yaxşı manevr qabiliyyəti və desant tutumu ilə seçilir. Hal-hazırda M2A3 və M2A4 versiyaları ABŞ ordusunda aktiv şəkildə istifadə olunur.

Tarix və inkişaf

Bradley layihəsi 1960-cı illərin sonlarında M113 zirehli personal daşıyıcısının əvəzi kimi başlayıb. Əsas məqsəd həm personal daşımaq, həm də güclü silahlandırma ilə düşmən zirehli texnikasına qarşı mübarizə aparmaq idi. 1981-ci ildə M2 Bradley rəsmi olaraq ABŞ ordusu tərəfindən qəbul edildi.

1991-ci il Körfəz Müharibəsində Bradley ilk dəfə geniş miqyasda döyüşə girdi və yüksək effektivlik göstərib. Sonrakı illərdə M2A2, M2A3 və ən yeni M2A4 versiyaları yaradıldı. 2020-ci illərdə modernləşdirmə proqramı davam edir.

Dizayn və texniki xüsusiyyətlər

Bradley tırtıllı zirehli maşındır. Alüminium zirehə malikdir və reaktiv zireh əlavə etmək mümkündür. Əsas silahı 25 mm M242 Bushmaster avtomatik topdur.

Əsas texniki göstəricilər (M2A3 / M2A4):

Ekipaj: 3 nəfər (komandir, sürücü, topçu) + 6–7 desant

Çəki: 27–34 ton (versiyadan asılı olaraq)

Mühərrik: Cummins VTA-903T dizel mühərriki, 600 at gücü

Maksimum sürət: 66 km/saat

Ehtiyat yürüş: 480 km

Silahlandırma:

25 mm M242 Bushmaster avtomatik topu

7,62 mm koaksial pulemyot

TOW antitank raketləri (2 ədəd hazır vəziyyətdə)

Zireh: Alüminium zireh + əlavə reaktiv zireh imkanı

Əlavə: NBC müdafiə sistemi, termal nişangah, rəqəmsal atəş idarəetmə sistemi

Bradley-nin ən böyük üstünlüklərindən biri güclü atəş gücü və desantın maşından enmədən atəş aça bilməsidir.

Variantlar

M2 – İlk seriya.

M2A1 – Təkmilləşdirilmiş TOW sistemi.

M2A2 – Daha güclü zireh və mühərrik.

M2A3 – Rəqəmsal elektronika və yaxşılaşdırılmış nişangah sistemi.

M2A4 – Ən müasir versiya (yeni elektronika, mühərrik və zireh).

M3 Bradley – Kəşfiyyat variantı (daha az desant, daha çox sursat).

İstifadəçilər və döyüş təcrübəsi

M2 Bradley əsasən ABŞ ordusu tərəfindən istifadə olunur. Bundan əlavə, Səudiyyə Ərəbistanı və bir neçə digər ölkəyə ixrac edilib.

Döyüş təcrübəsi:

1991-ci il Körfəz Müharibəsi (Desert Storm əməliyyatı)

2003-cü il İraq müharibəsi

Əfqanıstan əməliyyatları

Bradley xüsusilə İraqda şəhər döyüşlərində və zirehli texnikaya qarşı yüksək effektivlik göstərib. TOW raketləri ilə tanklara qarşı uğurlu nəticələr əldə edilib. Lakin minaya və RPG hücumlarına qarşı bəzi zəiflikləri də qeyd olunub.

M2 Bradley ABŞ zirehli texnika sənayesinin ən uğurlu və uzunömürlü piyada döyüş maşınlarından biridir. Güclü atəş gücü, yaxşı manevr qabiliyyəti və desant tutumu ilə o, mexanikləşdirilmiş piyada bölmələrinin əsas vasitəsi olaraq qalır. M2A4 modernləşdirməsi ilə Bradley növbəti illərdə də xidmətdə olacaq.

Bu maşın sadəcə zirehli transport deyil, ABŞ ordusunun müasir döyüş konsepsiyasının və mexanikləşdirilmiş piyada taktikasının canlı nümunəsidir.

Nicat Osmanlı