Nəhəng bunkerqıran bombalar İrana yönəldi - İlk məşq zərbələri endirildi - VİDEO
Yaxın Şərqdə nüvə qarşıdurması ən kritik mərhələsinə qədəm qoyur. İran Nətənz yaxınlığındakı Küləng dağının (Kuh-e Kolang Gaz La) dərinliklərində yerləşən, son illərdə inşa edilmiş yeni yeraltı nüvə kompleksini ABŞ və müttəfiqlərinin mümkün hava hücumlarından və taktiki nüvə zərbələrindən qorumaq məqsədilə təcili mühəndis-istehkam və müdafiə tədbirlərinə başlayıb.
Hərbi-strateji analizlər və kəşfiyyat ssenariləri göstərir ki, genişmiqyaslı əməliyyat başladığı təqdirdə Vaşinqton ilkin mərhələdə birbaşa dağ massivini deyil, İranın təhlükəsizlik və qərarqəbuletmə infrastrukturunu hədəfə alacaq. İlk zərbələrin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) ali komandanlığına, nüvə proqramına rəhbərlik edən hərbi və elmi şəxslərə, həmçinin Tehran və İsfahan ətrafındakı mərkəzi rabitə-idarəetmə qovşaqlarına endirilməsi planlaşdırılır. Hava məkanında tam üstünlük əldə etmək üçün İranın S-300, Bavar-373 və Xordad-15 kimi əsas hava hücumundan müdafiə sistemlərinin və radiolokasiya stansiyalarının sıradan çıxarılması ilkin hərbi zərurət kimi qiymətləndirilir.
Kompleksin dərinliyi və qorunma səviyyəsi baxımından obyekt qranit qaya qatının 60–100 metr dərinliyində qazılmışdır və bu yeraltı zallar hətta İranın Fordo kompleksindən (təxminən 80 metr) belə daha dərində yerləşir. Bu dərinlik obyekti bir çox adi bunkerqıran sursatlar üçün əlçatmaz edir.
ABŞ arsenalında olan GBU-57 MOP (Massive Ordnance Penetrator) təxminən 13,6 tonluq (30 000 funt) nəhəng bunkerqıran bombadır və möhkəmləndirilmiş betonu 60 metrə qədər dələ bilir. Lakin təbii qranit qayanın 80–100 metr dərinliyinə təkbaşına bir zərbə ilə birbaşa nüfuz etməsi fiziki baxımdan sual altındadır. Digər tərəfdən, B61-11 və B61-12 taktiki nüvə bombaları yeraltı sığınacaqları dağıtmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur; bu növ sursatlar torpağa və ya qayanın üst qatına daxil olaraq yerin altında partlayış dalğası və süni zəlzələ effekti yaradır. Bu dalğa yeraltı strukturları, sentrifuqa kaskadlarını və enerji xətlərini sıradan çıxarmaq gücündədir.
Hərbi ekspertlərin rəyinə görə, dağıdıcı radioaktiv fəlakət riskini minimuma endirmək və dağın qalın qranit sipərini aşmaq məcburiyyətində qalmamaq üçün ən optimal həll yolu obyektin "boğulması" taktikasıdır. Kompleksin birbaşa daxilini vurmaq əvəzinə, B-2 Spirit strateji bombardmançıları vasitəsilə GBU-57 və B-61 bombalarından istifadə edilərək Küləng dağının əsas giriş-çıxış portalları, logistika tunelləri və ən əsası dağın zirvəsinə çıxan ventilyasiya şaxtaları dəqiq zərbələrlə hədəfə alına bilər.
Giriş-çıxışların dağıdılması və havalandırma sistemlərinin tam çökməsi daxildəki zənginləşdirmə prosesini dərhal iflic edər, obyekti faktiki olaraq yeraltı tələyə və istifadəyə yararsız bir sərdabəyə çevirər. Belə bir cərrahi zərbə həm Tehranın zənginləşdirmə potensialını uzun müddətə dondurar, həm də nüvə zərbəsinin səbəb ola biləcəyi qlobal eskalasiya riskini məhdudlaşdırar.
İsmayıl Şahlı
