FN P90: Xüsusi qüvvələrin kompakt və güclü silahı

Belçikanın məşhur silah istehsalçısı "FN Herstal" şirkəti tərəfindən hazırlanmış "FN P90" personal müdafiə silahı (Personal Defense Weapon – PDW) müasir xüsusi qüvvələr, pilotlar, tank ekipajları və polis bölmələri üçün nəzərdə tutulmuş ən tanınmış və orijinal silah sistemlərindən biridir. 1990-cı illərdə NATO-nun yeni nəsil "PDW" tələblərinə cavab olaraq yaradılan bu silah "5.7×28 mm" patronu, 50 ədədlik patron darağı və "bullpup" dizaynı ilə silah tarixində xüsusi yer tutur.

"FN P90" hələ də bir çox ölkənin xüsusi qüvvələrində və polisində aktiv xidmətdədir. Kompakt ölçüsü, yüksək daraq tutumu və zireh deşmə qabiliyyəti sayəsində yaxın məsafəli döyüşlərdə və dar yerlərdə (təyyarə, küçə, bina içində) əvəzsiz hesab olunur.

Tarix və inkişaf

1980-ci illərin sonlarında NATO ölkələri personal müdafiə silahı üçün yeni standart axtarışına başladı. Məqsəd pilotlar, tank ekipajları, sürücülər və arxa xidmət personalı üçün yüngül, kompakt və müasir zirehli jiletləri deşə bilən silah yaratmaq idi. "FN Herstal" 1986-cı ildə layihəyə başladı və 1990-cı ildə ilk prototiplər hazır oldu. 1993-cü ildə silah rəsmi olaraq "FN P90" adlandırıldı və 1994-cü ildə Belçika xüsusi təyinatlı qüvvələri tərəfindən qəbul edildi.

Silah 1990-cı illərin sonlarından etibarən bir çox ölkəyə ixrac olundu. Ən böyük istifadəçi ABŞ oldu – xüsusilə "FBI"(Federal Təhqiqatlar Bürosu), "Secret Service"(Məxfi Servis) və bir neçə xüsusi əməliyyat qrupları "P90"ı istifadə edir. 2026-cı ildə "FN Herstal P90"ı hələ də istehsal edir və yeni nəsil optika, bastırıcı və təkmilləşdirilmiş versiyaları təklif edir.

Dizayn və texniki xüsusiyyətlər

"FN P90" "bullpup" dizaynına malikdir – daraq tətik mexanizminin arxasında yerləşir. Bu, silahın ümumi uzunluğunu minimuma endirir, lakin lülə uzunluğunu saxlayır. Ən diqqətçəkən xüsusiyyəti 50 ədədlik şəffaf polimer daraqdır ki, o, silahın üst hissəsində yerləşir və patronlar mexanizm daxilində 90 dərəcə fırlanaraq atəşlənir.

"Əsas texniki göstəricilər (standart "FN P90", daraqsız):"

- Patron: "5.7×28 mm" ("FN Herstal" tərəfindən hazırlanmış yüksək sürətli patron)

- Çəki: 2,6 kq (boş), dolu daraqla təxminən 3,0 kq

- Ümumi uzunluq: 500 mm

- Lülə uzunluğu: 263 mm

- Atəş sürəti: 900–1100 atəş/dəqiqə

- Effektiv döyüş məsafəsi: 200 metr

- Daraq tutumu: 50 ədəd (şəffaf polimer)

- Atəş rejimləri: Tək atəş və avtomatik

Silahın ən böyük üstünlüyü "5.7×28 mm" patronunun yüksək sürəti və düz trayektoriyasıdır. Bu patron müasir zirehli jiletləri 200 metrə qədər məsafədə deşə bilir.

Variantlar

- "P90" – Standart hərbi versiya (avtomatik).

- "PS90" – Mülki yarımavtomatik versiya (ABŞ bazarında populyardır).

- "P90 TR" – Təkmilləşdirilmiş rels sistemi.

- "P90 NV" – Gecə nişangahı.

- "P90 Tactical" – Səsboğucu və lazer quraşdırma üçün optimallaşdırılmış.

İstifadəçilər və döyüş təcrübəsi

"FN P90" əsasən xüsusi təyinatlı qüvvələr tərəfindən istifadə olunur: Belçika, ABŞ ("Secret Service", "FBI"), Fransa, İtaliya, Polşa, Türkiyə və bir çox başqa ölkələrin xüsusi bölmələri. Silah 2000-ci illərin əvvəllərindən İraq və Əfqanıstan əməliyyatlarında, eləcə də bir çox antiterror əməliyyatlarında uğurla istifadə olunub.

Əsgərlər "P90"ı “dar yerlərdə əvəzsiz” adlandırırlar. 50 ədədlik daraq və kompakt ölçüsü sayəsində təyyarə, helikopter, zirehli maşın və ya bina içində çox effektivdir.

"FN P90" Belçika silah sənayesinin ən innovativ və cəsarətli layihələrindən biridir. "Bullpup" dizaynı, yüksək daraq tutumu və xüsusi "5.7×28 mm" patronu ilə o, klassik silahlara qarşı “kiçik, amma çox güclü” silah konsepsiyasını reallaşdırdı. 2026-cı ildə belə "P90" xüsusi qüvvələr üçün aktual qalmaqda davam edir və hələ də istehsal olunur.

Əgər kompakt ölçü, yüksək atəş sıxlığı və zireh deşmə qabiliyyəti axtarırsınızsa, "FN P90" hələ də öz sinfində ən yaxşı seçimlərdən biri olaraq qalır – sadəcə silah deyil, müasir döyüşün simvollarından biridir.

Nicat Osmanlı