Türkiyə əsl bomba dövləti oldu – 6000 kilometrlik ballistik raket

Türkiyənin ilk qitələrarası ballistik raketini elan etməsi beynəlxalq medianın diqqət mərkəzinə çevrilib. 6 may 2026-cı il tarixində İstanbulda keçirilən “SAHA 2026” sərgisində təqdim olunan “Yıldırımhan” raketi Türkiyənin müdafiə sənayesində strateji irəliləyiş kimi qəbul edilir. Eyni zamanda İranın “Qaem-100” kosmik daşıyıcı raketi ilə müqayisələr geniş müzakirə olunur. Hər iki raket təxminən oxşar ölçülərə malikdir və regional güc dinamikasını dəyişdirmə potensialına sahibdir.

“Yıldırımhan” Osmanlı sultanı I Bəyazidin şərəfinə adlandırılıb. Raketin korpusunda onun tuğrası yerləşdirilib, burun hissəsində isə Mustafa Kamal Atatürkün imzası var. 

Raketin mənzili 6000 kilometrə çatır, sürəti “Mach 9–25” intervalındadır və 3000 kiloqram yük daşıya bilir. Maye yanacaqla işləyən çoxmərhələli raket maket şəklində sərgiyə çıxarılıb. Uçuş sınaqları haqqında hələlik məlumat yoxdur və ekspertlər bunu erkən mərhələdə olan prototip kimi qiymətləndirirlər. Müdafiə naziri Yaşar Gülər raketin lazım gələrsə, istifadə olunacağını bildirib.

İranın “Qaem-100” raketi isə rəsmi olaraq kosmik daşıyıcı kimi təqdim olunur. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) tərəfindən inkişaf etdirilən bu üçmərhələli bərk yanacaqlı sistem artıq bir neçə uğurlu buraxılış həyata keçirib və peykləri orbitə çıxarıb. Təxminən 16 metr uzunluğunda olan raket 80 kiloqram yükü aşağı yer orbitinə yerləşdirə bilir.

Ekspertlər hesab edir ki, döyüş başlığı və trayektoriya dəyişikliyi ilə onun mənzili 5500–12500 kilometrə qədər çata bilər. Bu, klassik “dual-use” (ikiistiqamətli) texnologiyadır – kosmik proqram pərdəsi altında strateji raket inkişafı aparılır.

Hər iki raketin ölçüləri vizual olaraq yaxın görünür. Türkiyə maye yanacaq və hipersəs iddiaları ilə fərqlənirsə, İran bərk yanacaq və mobil buraxılış imkanları ilə üstünlük qazanır. Türkiyə raketi açıq şəkildə ICBM (qitələrarası ballistik raket) kimi elan edir, İran isə hələ də kosmik proqram çərçivəsində saxlayır. Bu fərq hər iki ölkənin strateji yanaşmasını əks etdirir: Türkiyə NATO üzvü kimi daha şəffaf davranır, İran isə beynəlxalq təzyiqlər fonunda gizli irəliləyir.

Türk mediası hadisəni milli qürur mənbəyi kimi işıqlandırır; Atatürk imzası və tuğra xüsusi vurğulanır. Beynəlxalq mənbələr isə bunu NATO daxilində güc balansı dəyişikliyi və regional təhdid kimi qiymətləndirir. 

Qiymət Mahir