Bu gün kişilərin “gizli” günüdür: Dünyanı dəyişən o ideya necə yarandı?

Bu gün kişilərin “gizli” günüdür: Dünyanı dəyişən o ideya necə yarandı?
19.11.2026 13:48 Sosial

Kişilər üçün xüsusi bir gün ideyası 1960-cı illərdən bəri müzakirə olunurdu. Hələ o dövrdə, xüsusən Qərbdə, Beynəlxalq Qadınlar Gününün mövcudluğuna paralel olaraq kişilərin də öz gününün olmasının zərurəti haqqında səslər eşidilirdi. 1969-cu ildə “The New York Times” qəzetində belə bir təklif dərc olunmuşdu ki, fevralın 23-ü Beynəlxalq Kişilər Günü kimi qəbul edilsin. Lakin bu çağırışlar uzun müddət sistemli və davamlı bir hərəkata çevrilmədi.

1990-cı illərin əvvəllərində isə daha konkret cəhdlər edildi. Missuri Universitetinin Kişilər Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, professor Thomas Oaster 1991-ci ildə ideyanı irəli sürdü və 1992-ci il fevralın 7-də onu rəsmi olaraq başlatdı. ABŞ, Avropa və Avstraliyada kiçik tədbirlər keçirildi, amma 1995-ci ildən sonra bu təşəbbüslər demək olar ki, söndü. Yalnız Maltada fevral tarixində ən uzunmüddətli qeyd etmə davam etdi. 2009-cu ildə isə Malta da tarixi dəyişərək noyabrın 19-na keçdi ki, digər ölkələrlə eyni vaxtda qeyd etsin.

Müasir və bu gün dünyanın onlarla ölkəsində qeyd olunan format isə 1999-cu ildə Trinidad və Tobaqoda yarandı. Vest-Hind Universitetinin tarix müəllimi, doktor Jerome Teelucksingh 1999-cu il noyabrın 19-da Port of Spain şəhərində, “Families in Action” təşkilatının qərargahında ilk tədbiri keçirdi. O, tarixi təsadüfən seçməmişdi. Bu gün həm atasının doğum günü idi – atası onun üçün müsbət ata və kişi rol modelinin canlı nümunəsi idi – həm də 1989-cu ildə eyni tarixdə Trinidad və Tobaqo kişi futbol komandasının Dünya Kubokuna vəsiqə uğrunda mübarizəsi ölkədə gender, din və etnik fərqləri aşan nadir birlik anı yaratmışdı. Teelucksingh deyirdi ki, Atalar Günü var, amma gənc oğlanlar, yeniyetmələr və ata olmayan kişilər üçün ayrıca bir gün yoxdur.

İlk illərdə iştirakçı sayı az idi, bəzən on nəfərə çatmırdı, yarısı isə ailə üzvləri olurdu. Amma ideya Karib regionunda kök saldı və əlaqələrin genişlənməsi nəticəsində digər ölkələrə yayıldı. UNESCO-nun Qadın və Sülh Mədəniyyəti üzrə direktoru İngeborg Breines ideyanı dəstəkləyərək “bu, gender balansı yaradacaq əla təşəbbüsdür” demişdi. Avstraliyalı təşkilatçılar və Hindistanda Uma Challa kimi fəallar günün qlobal miqyas almasında mühüm rol oynadılar.

Bu günün mahiyyəti rəqabət deyil, tamamlamadır. Məqsəd kişilərin və oğlanların fiziki və psixi sağlamlığına diqqət çəkmək, gender münasibətlərini yaxşılaşdırmaq, bərabərliyi təşviq etmək və müsbət kişi rol modellərini önə çıxarmaqdır. Kişilərin cəmiyyətə, ailəyə, uşaq tərbiyəsinə və gündəlik həyata töhfələrini qeyd etmək, eyni zamanda onların üzləşdiyi problemlər – intihar, sağlamlıq, stereotiplər – haqqında açıq danışmaqdır. Hər il fərqli mövzular seçilir; 2026-cı ildə “Gələcək hər kəsinindir” şüarı altında keçirilir.

Bu gün artıq 80-dən çox ölkədə qeyd olunur. Trinidad və Tobaqodan başlayan bu təşəbbüs indi dünyanın müxtəlif guşələrində kişilərin dəyərini xatırlatmaq, onların problemlərinə diqqət yetirmək və daha balanslı bir cəmiyyət qurmaq üçün bir fürsətə çevrilib. Teelucksingh-in sadə, amma dərin fikri bu gün də aktualdır: kişilərə kömək edəndə qadınlar da, uşaqlar da, bütün cəmiyyət də qazanır.

Qiymət Mahir

XƏBƏR LENTİ
19 NOYABR 2026
Bütün Xəbərlər