Ermənistanın təzə "Körpüsalan"ı - Nikol niyə yanğına körüklə getmədi?

Putinin bir neçə gün əvvəl jurnalistlərə verdiyi açıqlama əslində Ermənistanın Avropa İttifaqına yaxınlaşması fonunda bu ölkənin qarşısında duran seçimə diqqət çəkirdi.

O, məsələnin Ermənistanın daxili işi olduğunu desə də, dolayısı ilə “tezliklə qərar verilməlidir” mesajını verdi. Hətta ən düzgün yol kimi referendum ideyasını da səsləndirdi – yəni qərarı siyasi elitalar yox, birbaşa xalq versin. Onun fikrincə, erməni cəmiyyəti hansı istiqaməti seçəcəyini özü müəyyən etməlidir və bundan sonra münasibətlərin necə davam edəcəyi ortaya çıxacaq.

Bu prosesi isə “yumşaq və sivil ayrılma” kimi təsvir etməsi diqqət çəkdi. Eyni zamanda AİB çərçivəsində Ermənistanın qazandığı iqtisadi üstünlükləri də xatırlatdı və ümumilikdə Rusiyanın istənilən seçimə hörmət edəcəyini bildirdi. Amma çıxışın tonundan hiss olunurdu ki, bu, sadəcə neytral fikir deyil, arxasında müəyyən siyasi mesajlar da var.

Paşinyanın reaksiyası isə daha ehtiyatlı, amma eyni zamanda prinsipial idi. O, indiki mərhələdə Ermənistanın AİB-dən çıxması üçün nə real, nə də obyektiv səbəb gördüyünü dedi və ölkənin bu qurumda tam hüquqlu üzv kimi fəaliyyətini davam etdirdiyini vurğuladı.

Referendum ideyasına isə soyuq yanaşdı və bunu gündəmin əsas mövzusu saymadı. Hətta dövlətlərarası münasibətləri “nikah” və “boşanma” kimi sadə metaforlarla izah etməyin düzgün olmadığını da qeyd etdi.

AİB sammitində Paşinyanın şəxsən iştirak etməməsi də ayrıca diqqət çəkdi. Onun yerinə baş nazir müavininin getməsi rəsmi olaraq daxili siyasi səbəblərlə izah edilsə də, çoxları bunu həm də simvolik addım kimi qiymətləndirir – yəni Ermənistanın öz siyasi xəttini daha sərbəst göstərmək istəyi kimi.

Ümumilikdə Ermənistan hazırda çox çətin balans saxlamağa çalışır: bir tərəfdən Avrasiya strukturlarında qalır, digər tərəfdən isə Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşmanı davam etdirir. Paşinyan hökuməti isə açıq şəkildə hansısa blokdan tam imtina etmir, daha çox “hamı ilə münasibətləri saxlamaq” xətti yürüdür.

Son illərdə, xüsusilə Qarabağ hadisələrindən sonra Rusiya ilə münasibətlərdə yaranan gərginlik bu balansı daha da həssas edib. Ermənistanda Qərbə maraq artsa da, Moskva bunu riskli istiqamət kimi görür və daha açıq mövqe tələb edir. Putin də məhz bu səbəbdən seçim məsələsini daha qəti şəkildə gündəmə gətirir.

Amma Paşinyanın hazırkı yanaşması daha çox vaxt udmaq və vəziyyəti tədricən idarə etmək kimi görünür. Açıq tərəf seçməkdən yayınır, eyni zamanda Qərblə əlaqələri də genişləndirir. Bu isə uzun müddətdə bu “orta xətt”in nə qədər davamlı olacağı sualını açıq saxlayır. Paşinyan hazırda iki stulda oturub. Rusiya onun altından stulu yaxın zamanda çəkəcək, ya yox?  Bunu proseslər göstərəcək. 

Jalə Rövşən