Azərbaycanın müstəqil olması üçün bir əsrdə yarım milyon övladı qurban olub
Azərbaycan xalqı 1918-ci ildə müstəqilliyini bəyan etdiyi gündən bu günə qədər öz suverenliyi, azadlığı və ərazi bütövlüyü uğrunda ağır sınaqlardan keçib. Son bir əsr ərzində ölkə həm hərbi toqquşmalar, həm soyqırımları, həm də siyasi repressiyalar nəticəsində on minlərlə şəhid verib, yüz minlərlə insan faciələrin qurbanına çevrilib.
Tarixi məlumatlara görə, Azərbaycan xalqı müstəqil yaşamaq hüququnu qorumaq üçün ümumilikdə 100 mindən çox övladını itirib.
1918-ci ilin Mart hadisələri Azərbaycan tarixinin ən qanlı səhifələrindən biri hesab olunur. Bakı, Şamaxı, Quba və digər bölgələrdə erməni-bolşevik silahlı dəstələrinin həyata keçirdiyi qırğınlar nəticəsində 50 mindən çox dinc azərbaycanlı qətlə yetirilib. Həmin dövrdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ordusu və Qafqaz İslam Ordusu Bakının və digər ərazilərin azad olunması uğrunda ağır döyüşlər aparıb, minlərlə əsgər şəhid olub.
1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra başlayan sovet işğalı və xüsusilə Gəncə üsyanının yatırılması zamanı da minlərlə insan öldürülüb, repressiyalara məruz qalıb. Tarixi mənbələrdə həmin dövrdə 20 mindən çox insanın həyatını itirdiyi qeyd olunur.
Müstəqillik uğrunda mübarizənin növbəti faciəli mərhələsi 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri oldu. Sovet ordusunun Bakıya daxil olaraq həyata keçirdiyi qanlı əməliyyat nəticəsində müstəqillik tərəfdarı olan 150-yə yaxın insan şəhid oldu, yüzlərlə vətəndaş yaralandı.
1988-ci ildən başlayan Birinci Qarabağ müharibəsi isə Azərbaycanın müasir tarixində ən ağır itkilərlə yadda qaldı. Rəsmi məlumatlara əsasən, ölkənin ərazi bütövlüyünün müdafiəsi zamanı 11 min 557 hərbçi şəhid olub. Xocalı soyqırımı başda olmaqla, erməni silahlı birləşmələrinin hücumları nəticəsində 20 minə yaxın dinc sakin həyatını itirib, 4 mindən çox insan itkin düşüb.
2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələnsə də, bu zəfər böyük qurbanlar hesabına əldə olunub. Müharibə zamanı 2 min 907 hərbi qulluqçu və mülki şəxs şəhid olub. Sonrakı illərdə sərhəd döyüşləri və lokal toqquşmalarda da Azərbaycan Ordusu itkilər verib.
2023-cü ilin sentyabrında Qarabağda keçirilən antiterror tədbirləri zamanı isə 205 hərbçi şəhid olub. Bununla yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina partlayışları nəticəsində həm hərbçilər, həm də mülki şəxslər arasında itkilər davam edir.
Tarix boyu yaşanan bu faciələr Azərbaycan xalqının müstəqillik və dövlətçilik uğrunda necə böyük bədəllər ödədiyini deyir. Bu qurbanlar əlbəttə ki, ölkənin azadlığı və suverenliyinin qorunması uğrunda aparılan mübarizənin ən ağır, lakin unudulmayan səhifələri kimi yadda qalır.
Yeri gəlmişkən, tarixin amansız rəqəmlərinə sovet dövründə aparılan repressiyalar və ikinci dünya müharibəsində həlak olan 350 min nəfər də daxil edilsə, söhbət yuvarlaq yarım milyon azərbaycanlının şəhadətindən gedir.
Qiymət Mahir
