Kollagen içmək həqiqətən cavanlaşdırır? Çoxlarının bilmədiyi həqiqət

Dərinin elastikliyinin qorunması, saç və dırnaqların möhkəmlənməsi, oynaqların normal fəaliyyəti üçün kollagenin əhəmiyyəti tez-tez vurğulanır. Son illərdə kollagen tozları, kapsulları və içkiləri də populyarlaşıb. Bəs orqanizmin kollagen ehtiyacını qida vasitəsilə qarşılamaq mümkündürmü, yoxsa bunun üçün xüsusi əlavələr qəbul etmək lazımdır?

Kollagen nədir və orqanizmdə hansı funksiyaları yerinə yetirir?

Kollagen insan orqanizmində ən çox rast gəlinən zülallardan biridir. O, dəri, vətərlər, bağlar, qığırdaqlar, sümüklər və digər birləşdirici toxumaların quruluşunda mühüm rol oynayır. Dərinin möhkəmliyini və elastikliyini qorumağa, toxumaların strukturunu saxlamağa kömək edir.

Orqanizm kollageni özü sintez edə bilir. Bunun üçün amin turşuları ilə yanaşı, C vitamini, sink, mis və digər qida maddələri də vacibdir. Lakin yaş artdıqca kollagenin istehsalı tədricən azalır. Günəş şüalarına həddindən artıq məruz qalmaq, siqaret çəkmək, qeyri-balanslı qidalanma və digər amillər də kollagenin parçalanmasını sürətləndirə bilər.

Kollageni qida vasitəsilə artırmaq mümkündürmü?

Orqanizmin kollagen sintezini dəstəkləməyin əsas yollarından biri balanslı qidalanmadır. Zülalla zəngin qidalar bədənə kollagenin yaranması üçün lazım olan amin turşularını verir.

Ət, balıq, yumurta, süd məhsulları, paxlalılar və digər zülal mənbələri sağlam qidalanmanın mühüm hissəsidir. Xüsusilə dərili balıq, ət və jelatin tərkibli məhsullarda kollagen və ya onunla əlaqəli zülallar ola bilər.

C vitamini kollagen sintezi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Portağal, limon, kivi, çiyələk, bibər, brokoli və digər meyvə-tərəvəzlər bu vitaminin yaxşı mənbələridir. Sink və mis isə toxumaların normal fəaliyyətində iştirak edir. Bu mineralları ət, dəniz məhsulları, qoz-fındıq, toxumlar və tam taxıllardan əldə etmək mümkündür.

Burada vacib məqam odur ki, kollagen tərkibli qida qəbul etmək onun birbaşa dəriyə və ya oynaqlara çatması demək deyil. Həzm sistemi kollageni amin turşularına və kiçik peptidlərə parçalayır. Orqanizm bu maddələrdən müxtəlif zülalların sintezində istifadə edir.

Kollagen əlavələri nə dərəcədə faydalıdır?

Kollagen əlavələri adətən hidrolizə olunmuş kollagen, yəni kollagen peptidləri formasında təqdim edilir. Bu məhsullarda kollagen daha kiçik hissələrə parçalanır və orqanizm tərəfindən həzm olunması asanlaşır.

Bəzi elmi tədqiqatlarda kollagen əlavələrinin dəri nəmliliyinə və elastikliyinə, eləcə də müəyyən hallarda oynaq ağrılarına müsbət təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur. Lakin nəticələr bütün tədqiqatlarda eyni deyil. Tədqiqatların bir qismi kiçik iştirakçı qrupları ilə aparılıb, bəzilərində isə məhsul istehsalçılarının maliyyə dəstəyi olub. Buna görə kollagen əlavələrinin faydasını qəti və hamıya aid olan nəticə kimi təqdim etmək düzgün deyil.

Saçların uzanması və dırnaqların möhkəmlənməsi ilə bağlı iddialar da geniş yayılıb. Ancaq bu sahələrdə elmi sübutlar daha məhduddur. Kollagen əlavələrinin saç tökülməsini müalicə etdiyi və ya yaşlanma əlamətlərini aradan qaldırdığı sübut olunmayıb.

Həmçinin bütün kollagen məhsulları eyni deyil. Onların mənbəyi, tərkibi, dozası və əlavə maddələri fərqlənə bilər. Məhsul seçərkən etiketdəki məlumatları oxumaq, keyfiyyətə nəzarət göstəricilərinə diqqət yetirmək və əsassız vədlərə inanmamaq vacibdir.

Təbii qidalanma, yoxsa kollagen əlavələri?

Bu iki yanaşma bir-birini tam əvəz etmir. Balanslı qidalanma orqanizmi yalnız kollagen sintezi üçün deyil, ümumi sağlamlıq üçün vacib olan çoxsaylı qida maddələri ilə təmin edir. Kollagen əlavələri isə müəyyən məqsədlər üçün əlavə vasitə ola bilər, lakin sağlam qidalanmanın əvəzi deyil.

Əgər insan kifayət qədər zülal qəbul edir, meyvə-tərəvəzlə zəngin qidalanır və qida maddələrinin çatışmazlığı yaşamırsa, kollagen əlavəsi qəbul etməsi mütləq deyil. Əlavələrin mümkün faydası fərdi vəziyyətdən, qəbul məqsədindən və məhsulun xüsusiyyətlərindən asılıdır.

Kollagen əlavələri bəzi insanlarda mədə-bağırsaq narahatlığı və digər arzuolunmaz təsirlər yarada bilər. Balıq və ya digər heyvan mənşəli zülallara allergiyası olanlar məhsulun mənbəyinə xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Xroniki xəstəliyi olanlar, müntəzəm dərman qəbul edənlər, hamilələr və süd verən analar isə əlavədən istifadə etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər.

Kollagen sintezini dəstəkləmək üçün nələrə diqqət yetirilməlidir?

İlk növbədə, gündəlik qidalanmada kifayət qədər zülal, meyvə və tərəvəz olmalıdır. Günəşin zərərli ultrabənövşəyi şüalarından qorunmaq, siqaretdən uzaq durmaq, kifayət qədər yatmaq və fiziki aktivliyi qorumaq da dərinin və birləşdirici toxumaların sağlamlığı baxımından əhəmiyyətlidir.

Bundan əlavə, kollagen istehsalının azalmasını yalnız yaşla əlaqələndirmək düzgün deyil. Qida çatışmazlıqları və bəzi sağlamlıq problemləri də bu prosesə təsir edə bilər. Saç tökülməsi, dırnaqların kövrəkləşməsi və ya oynaq ağrıları kimi əlamətlər olduqda, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün mütəxəssisə müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.

Kollagen orqanizmin normal fəaliyyəti üçün vacib zülaldır və onun sintezini dəstəkləməyin ən etibarlı əsaslarından biri balanslı qidalanmadır. Kollagen əlavələri müəyyən insanlarda dəri və oynaq sağlamlığı baxımından fayda verə bilər, lakin onların təsiri ilə bağlı elmi sübutlar hələ tam yekdil deyil.

Ən düzgün yanaşma kollagen əlavələrini möcüzəvi vasitə kimi qəbul etməmək, ilk növbədə qidalanmaya və sağlam həyat tərzinə diqqət yetirmək, əlavələrdən isə ehtiyac və fərdi vəziyyət nəzərə alınmaqla istifadə etməkdir.

Kübra Musayeva