Köp, qaz, qarın ağrısı… Səbəb “sızan bağırsaq” ola bilərmi?

“Sızan bağırsaq” son illərdə xüsusilə sosial mediada tez-tez müzakirə olunan anlayışlardan biridir. Bu termin bağırsaq divarının keçiriciliyinin artmasını ifadə etmək üçün istifadə olunur. Lakin “sızan bağırsaq sindromu”nun müstəqil xəstəlik kimi statusu və onun bütün iddia edilən simptomlarla əlaqəsi tibb elmində hələ tam müəyyənləşdirilməyib.

Bağırsaq keçiriciliyi nədir?

Bağırsaq divarında hüceyrələr bir-birinə sıx şəkildə bağlanır. Bu struktur qida maddələrinin və digər faydalı komponentlərin keçməsinə imkan verərkən, zərərli maddələrin və bəzi mikroorqanizmlərin orqanizmə keçməsinin qarşısını almağa kömək edir.

Normal şəraitdə bağırsaq divarı tamamilə “bağlı” deyil. Onun müəyyən dərəcədə keçiriciliyi var. Problem bağırsaq baryerinin funksiyasının pozulması və keçiriciliyin artması ilə bağlı ola bilər.

Tibbi ədəbiyyatda “artan bağırsaq keçiriciliyi” müxtəlif xəstəlik və iltihabi proseslərlə əlaqələndirilib. Bununla belə, internetdə “sızan bağırsaq” adı altında sadalanan çoxsaylı şikayətlərin hamısının bu vəziyyətdən qaynaqlandığını söyləmək düzgün deyil.

Hansı əlamətlər qeyd olunur?

“Sızan bağırsaq”la bağlı məqalə və sosial media paylaşımlarında müxtəlif simptomlar sadalanır. Bunlara qarında köp, qaz, qarın ağrısı, ishal və ya qəbizlik, həzm problemləri və müəyyən qidalara qarşı həssaslıq kimi şikayətlər daxildir.

Bəzi mənbələrdə yorğunluq, baş ağrısı, dəri problemləri və ümumi narahatlıq da bu anlayışla əlaqələndirilir. Lakin bu əlamətlər çoxsaylı digər xəstəlik və vəziyyətlərdə də müşahidə oluna bilər. Buna görə yalnız simptomlara əsaslanaraq “sızan bağırsaq” diaqnozu qoymaq mümkün deyil.

Nələr bağırsaq baryerinə təsir göstərə bilər?

Bağırsaq keçiriciliyinin artması müxtəlif amillərlə əlaqəli ola bilər. Məsələn, bəzi bağırsaq xəstəlikləri və iltihabi proseslər bağırsaq baryerinin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Qidalanma, alkoqol istifadəsi, bəzi dərmanlar, infeksiyalar və digər amillərin də bağırsaq baryerinə təsiri araşdırılır. Lakin konkret şəxsdə problemin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün tibbi qiymətləndirmə lazımdır.

Müalicə necə aparılır?

“Sızan bağırsaq sindromu” üçün hamıya uyğun, elmi cəhətdən təsdiqlənmiş vahid müalicə protokolu yoxdur. Əsas yanaşma bağırsaq keçiriciliyinin artmasına səbəb ola biləcək xəstəliyin və ya problemin müəyyənləşdirilməsi və müalicəsidir.

Qidalanmada isə ümumi olaraq balanslı və müxtəlif rasiona üstünlük verilməsi, kifayət qədər lif qəbul edilməsi, tərəvəz və meyvələrin rasionda yer alması tövsiyə olunur. Hər hansı qidanın səbəbsiz şəkildə uzun müddət rasiondan çıxarılması isə düzgün yanaşma olmaya bilər.

İnternetdə “bağırsağı təmizləmək”, “bağırsağı sağaltmaq” və ya keçiriciliyi azaltmaq məqsədilə müxtəlif əlavələr, detoks proqramları və xüsusi pəhrizlər təklif olunur. Bu üsulların hamısının effektivliyi elmi şəkildə sübut edilməyib. Xüsusilə uzunmüddətli və ciddi məhdudlaşdırıcı pəhrizlərə həkim məsləhəti olmadan başlamaq tövsiyə edilmir.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Davamlı qarın ağrısı, uzunmüddətli ishal və ya qəbizlik, səbəbsiz çəki itkisi, nəcisdə qan, təkrarlanan qusma, güclü halsızlıq və digər davamlı həzm şikayətləri olduqda həkimə müraciət etmək lazımdır.

Belə simptomların arxasında qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, çölyak xəstəliyi, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri, infeksiyalar və digər problemlər dayana bilər.

“Sızan bağırsaq” anlayışı bağırsaq keçiriciliyinin artması ilə bağlı elmi araşdırmalarda müəyyən yer tutur. Lakin sosial mediada bu terminə aid edilən bütün simptomların və xəstəliklərin elmi baxımdan təsdiqləndiyini düşünmək doğru deyil.

Ən düzgün yanaşma konkret simptomların səbəbini müəyyənləşdirmək və müalicəni həmin səbəbə uyğun aparmaqdır. Özbaşına sərt pəhrizlərə, əlavələrə və “detoks” proqramlarına başlamaq əvəzinə, davamlı şikayətlər zamanı qastroenteroloq və ya digər uyğun mütəxəssisə müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.

Kübra Musayeva