Cibində son model telefon, evində borc dəftəri: "Gizli yoxsulluq" kimləri tapır?

Bakı küçələrində hər addımbaşı rast gəlinən son model avtomobillər, restoranlarda boş yer tapılmayan masalar və insanların əlindəki bahalı markalı telefonlar ilk baxışda yüksək rifah təəssüratı yaradır. Lakin bu parıltılı "vitrin"in arxasında, cəmiyyətin gözündən uzaq yerdə tamamilə fərqli bir reallıq yaşanır.

Son illər Azərbaycanda "gizli yoxsulluq" fenomeni kütləviləşir. Söhbət zahirən hər şeyi olan, lakin daxildə dərin maddi və mənəvi böhran keçirən insanlardan gedir.

Bu gün cəmiyyətdə klassik yoxsulluq anlayışı tamamilə formasını dəyişib. Küçədə köhnə geyimdə yardıma ehtiyacı olan insanları görməyə alışsaq da, müasir dövrün "yeni kasıbları" tamamilə fərqli görünür. Onlar bahalı kostyumlarda gəzir, prestijli şirkətlərdə çalışır, övladlarını özəl bağçalara qoyurlar. Lakin bu görüntünü saxlamaq üçün pərdəarxasında verilən mübarizə böyük bir psixoloji travmaya çevrilir.

Ekspertlər bu vəziyyəti "kredit və status qəfəsi" adlandırırlar. Bir çox insan cəmiyyətin diqtə etdiyi "uğurlu insan" obrazından geri qalmamaq üçün gəlirlərindən qat-qat artıq xərclərə girir. Nəticədə, kənardan həsədlə baxılan həyatların içi borc bataqlığına çevrilir. Məsələn, son model smartfon işlədən birinin aylıq gəlirinin yarısı kredit ödənişinə gedir, bahalı avtomobili olan şəxs yanacaq puluna qənaət etmək üçün maşını məhəllədə saxlayır, yaxud ipoteka ilə alınan binada yaşayan ailə kommunal borclarını ödəmək də çətinlik çəkir.

Bu problemin ən böyük alovlandırıcısı isə şübhəsiz ki, sosial şəbəkələrdir. "Hamı xoşbəxtdir və hamı zəngindir" düşüncəsi fərdləri öz real imkanlarını gizlətməyə məcbur edir. İnsanlar maddi sıxıntılarını etiraf etməyi böyük bir utanc və uğursuzluq kimi qəbul edirlər. 

Araşdırmalara görə, gizli yoxsulluq ənənəvi yoxsulluqdan daha təhlükəlidir. Çünki bu reallıqla yaşayan insanlar davamlı olaraq ifşa olunmaq qorxusu və gərginlik içində olurlar. Bu gizli böhran ailədaxili münaqişələrin, qəfil depressiyaların və boşanmaların artmasında birbaşa rol oynayır.

Türkan İsgəndərli