“Avroüçlük” Tehrana qarşı hərəkətə keçdi: “Əgər İran onlarla razılaşmasa…” – Politoloq EHTİMALLARDAN DANIŞDI

“İsrailin yeni hərbi əməliyyatlara hazırlaşdığı, ABŞ-nin isə İrandan əvvəlki hücumlardan nəticə çıxarmasını tələb etdiyi bir vaxtda, Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın (avroüçlük) çağırışlarına etinasız yanaşmaq Tehran üçün ağır nəticələrə gətirib çıxaracaq. Bu, həm yeni iqtisadi sanksiyalara, həm də genişmiqyaslı hərbi toqquşmalara zəmin yarada bilər”. 

Politoloq Rəşad Bayramov bunu TodayPress TV-yə danışarkən bildirib.  

O vurğulayıb ki, İranın sabiq xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif siyasi fəaliyyətində daim prinsipial mövqe nümayiş etdirib. Hələ nazir olduğu dövrdə o, Qərblə münasibətlərin normallaşdırılmasının tərəfdarı kimi çıxış edib və proseslərə realist yanaşdığına görə Prezident Məsud Pezeşkian tərəfindən İran İslam Respublikasının strateji məsələlər üzrə vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin olunub.

“Zərif qısa müddət ərzində anlayıb ki, ölkədə siyasi hakimiyyətin xalqın maraqlarına uyğun addımları teokratik idarəçilik tərəfindən qəbul edilmir. Prezident institutunun qərarları isə mühafizəkar dairələr tərəfindən bloklanır. Bu səbəbdən, o, vəzifədə qalmağın mənasız olduğunu düşünərək istefa verdi”.

Ekspertin fikrincə, Zərifin “Paradigmanın dəyişməsi zamanı gəldi” adlı manifestlə çıxış etməsi və İran rəhbərliyini nüvə proqramı üzrə “avroüçlük”lə danışıqlara dəvət etməsi məntiqli və yerində addımdır. Əgər Avropa ölkələri ilə dialoq qurulmasa və ya razılaşma əldə edilməsə, bu, Qərb dövlətlərinin daha geniş şəkildə İsrailin mövqeyini dəstəkləməsi ilə nəticələnə bilər.

“Zəngin enerji resurslarına sahib bir ölkənin yanlış siyasi qərarlar səbəbindən sanksiyalara məruz qalması və hərbi hədəfə çevrilməsi İranı uzun illər geriyə ata bilər. Tehranda bu reallığı dərk edən kifayət qədər insan var, lakin hamısı Zərif kimi bu mövqeyi açıq şəkildə ifadə etməyə cəsarət göstərmir”.

R.Bayramovun qənaətincə, İrana qarşı mümkün hava zərbələrinin endirilməsi və əlavə sanksiyaların tətbiqi birbaşa danışıqlar prosesində Tehranın göstərəcəyi mövqedən asılı olacaq:

“Əgər Tehran “avroüçlük”lə konstruktiv danışıqlara razılıq verməsə, bu, həm beynəlxalq təzyiqlərin artmasına, həm də yeni təhlükə dalğalarının yaranmasına gətirib çıxaracaq”.

Qeyd edək ki, İranın keçmiş xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif “Foreign Policy” jurnalında dərc olunan məqaləsində “Paradigmanın dəyişməsi zamanı gəldi” adlı manifestlə çıxış edib. O, İran rəhbərliyini nüvə proqramı üzrə Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya (Avroüçlük) ilə danışıqlara başlamağa çağırıb. Zərif hesab edir ki, ölkə “daimi təhdidlər paradiqmasından” “imkanların dəyərləndirilməsi paradiqmasına” keçid etməlidir.

Bundan əlavə, “Avroüçlük” Tehrana avqustun sonunadək möhlət verib. Əgər bu müddət ərzində razılaşma əldə olunmazsa, sanksiyaların bərpası və hərbi zərbə ehtimalı reallaşa bilər.

Aysel Mətləb