Bakı Bişkekdə Asiyanın ən böyük gücləri ilə eyni masa arxasında oturdu - Qovluqda nələr var?

İki gündür, Azərbaycan mediasının diqqəti Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Bişkek Zirvə toplantısına yönəlib. Maraqlısı odur ki, bu gün ŞƏT dediyimiz platforma dünya əhalisinin təxminən 44 faizini, qlobal ümumi daxili məhsulun assumesinin isə dörddə birindən çoxunu — 24 trilyon dollardan böyük bir iqtisadi gücü özündə birləşdirir.

Bəs bu toplantı Cənubi Qafqazın geosiyasi xəritəsinə nə qatır?

Prezident İlham Əliyevin sammitdə iştirakı Bakının Avrasiya məkanındakı çəkisini və gələcəyə hesablanmış gedişlərini bir daha gözlər önünə sərdi. Çünki belə nəhəng bazarın mərkəzində dayanmaq Azərbaycan üçün böyük dividendlər deməkdir.

Bu dividendlərin ən görünən və hər birimizin gündəlik həyatında hiss edə biləcəyi tərəfi nəqliyyat və logistika imkanlarıdır. Bu gün Çindən Avropaya gedən yükdaşımaların həcmi hər il milyardlarla dollarla ölçülür. Bişkekdə vurğulanan əsas məqamlardan biri də elə bu idi: Azərbaycan Orta Dəhlizin ən təhlükəsiz, ən çevik halqasıdır. Təkcə son illərdə bu koridorla daşınan yüklərin həcmindəki 60 faizə yaxın artım göstərir ki, ŞƏT ölkələri üçün Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu sadəcə alternativ deyil, əvəzolunmaz marşrutdur. İllik 15 milyon ton yükötürmə qabiliyyəti olan Bakı limanının gücünün 25 milyon tona çatdırılması planı elə bu artan tələbatın cavabıdır. Bu isə ölkəyə axan tranzit valyuta, açılan yeni iş yerləri və qeyri-neft sektorunun sürətli böyüməsi deməkdir.

İşin başqa bir maraqlı tərəfi energetika müstəvisində ortaya çıxır. Ənənəvi neft-qaz ixracatçısı olan Azərbaycan indi ŞƏT coğrafiyası üçün "yaşıl enerji" habına çevrilir. Sammit çərçivəsində təməli daha da bərkiyən Çin-Azərbaycan tərəfdaşlığı artıq konkret rəqəmlərlə danışır. Ölkəmizdə 2030-cu ilə qədər bərpaolunan enerji payını 30 faizə çatdırmaq hədəflənib və bu sahəyə yatırılan milyardlarla dolarlıq xarici investisiyaların böyük hissəsi elə ŞƏT-in aparıcı dövlətlərinin texnologiyaları və kapitalı ilə reallaşır. Eyni zamanda Mərkəzi Asiyanın elektrik enerjisinin Xəzərin dibi ilə Azərbaycan vasitəsilə Avropaya ötürülməsi layihəsi ölkəmizi regional enerji şəbəkəsinin tam mərkəzinə oturdur.

Bütün bu iqtisadi gedişlərin arxasında isə çox dəqiq hesablanmış diplomatik balans dayanır. Bir tərəfdən Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyini təmin edən Bakı, digər tərəfdən Bişkekdə Asiyanın ən böyük gücləri ilə eyni masa arxasında oturur. Bu, Qərblə Şərq arasında seçim etmək deyil, hər iki tərəfin imkanlarını Azərbaycanın milli maraqları üçün birləşdirmək sənətidir. Zəngəzur koridorunun açılması perspektivi də elə bu böyük mənzərənin bir parçasıdır; Çindən başlayan nəqliyyat xəttinin Naxçıvan üzərindən Türkiyəyə və Avropaya uzanması ŞƏT üzvləri üçün də kəsərə yol deməkdir.

Bişkek sammiti 3,5 milyarddan çox insanın yaşadığı böyük bir coğrafiyada Azərbaycanın iqtisadi, siyasi və logistik mövqeyini daha da möhkəmləndirdi. ... və Bakı bir daha passiv izləyici kimi deyil, şərtləri diktə edən, imkanları qazanclara çevirən əsas oyunçulardan biri kimi öz yerini aldı.

Qiymət Mahir