Şəkər yemədən də qanda şəkər yüksələ bilər: 7 səbəb

Qanda şəkərin yüksəlməsi hər zaman çox şirniyyat yeməklə bağlı olmur. Bəzən gündəlik həyatdakı bəzi vərdişlər, stress, yuxusuzluq və hətta xəstələnmək belə qlükoza səviyyəsinə təsir göstərə bilər.

Qan şəkərinin tez-tez yüksəlməsi isə diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Çünki uzun müddət yüksək qlükoza səviyyəsi damarlar, sinirlər, böyrəklər və gözlər də daxil olmaqla müxtəlif orqanlara zərər verə bilər.

Bəs qanda şəkəri yüksəldə bilən, çox vaxt diqqətdən yayınan amillər hansılardır?

1. Stress

Güclü stress zamanı orqanizm təhlükəyə hazırlaşır. Bu zaman kortizol və adrenalin kimi hormonların səviyyəsi artır. Nəticədə qaraciyər qana daha çox qlükoza buraxa bilər.

Bu səbəbdən emosional gərginlik yaşayan insanlarda, xüsusilə diabeti olan şəxslərdə qan şəkərində müvəqqəti yüksəlmə müşahidə edilə bilər.

2. Yuxusuzluq

Az yatmaq yalnız yorğunluq yaratmır. Yuxu çatışmazlığı insulinə həssaslığı azalda və orqanizmin qlükozanı düzgün istifadə etməsini çətinləşdirə bilər.

Davamlı olaraq gec yatmaq və kifayət qədər dincəlməmək qan şəkərinin nəzarətdə saxlanmasını çətinləşdirən amillərdən biri ola bilər.

3. Xəstələnmək və infeksiyalar

Soyuqdəymə, qrip, müxtəlif infeksiyalar və digər xəstəliklər zamanı orqanizm stress vəziyyətinə düşür. İmmunitet sisteminin fəaliyyəti ilə əlaqəli hormonal dəyişikliklər qan şəkərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Bu xüsusilə diabeti olan insanlarda daha nəzərəçarpan ola bilər.

4. Bəzi dərmanlar

Bəzi dərmanlar qan şəkərinin səviyyəsinə təsir göstərə bilər. Məsələn, kortikosteroidlər bəzi insanlarda qlükozanın yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Ona görə də yeni dərman qəbul etdikdən sonra qan şəkərində nəzərəçarpan dəyişiklik yaranarsa, preparatı özbaşına dayandırmaq əvəzinə həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.

5. Susuz qalmaq

Kifayət qədər maye qəbul edilmədikdə qan daha konsentrasiyalı ola bilər və qlükoza səviyyəsi yüksələ bilər. Diabet zamanı yüksək qan şəkəri də sidik ifrazını artıraraq susuzlaşmanı daha da gücləndirə bilər.

Xüsusilə isti havalarda, fiziki aktivlik zamanı və xəstəlik dövründə kifayət qədər maye qəbul etmək vacibdir.

6. Səhər saatlarında hormonal dəyişikliklər

Bəzi insanlarda səhər saatlarında qan şəkərinin yüksəlməsi müşahidə olunur. Bunun səbəblərindən biri orqanizmin oyanmağa hazırlaşarkən kortizol və digər hormonları artırmasıdır.

Bu hadisə “sübh fenomeni” kimi tanınır və diabeti olan şəxslərdə daha çox diqqət çəkə bilər.

7. Həddindən artıq və ya qeyri-adi fiziki gərginlik

Fiziki aktivlik adətən qan şəkərinin idarə olunmasına kömək edir. Lakin çox intensiv və uzunmüddətli məşq zamanı orqanizm əlavə enerji tələb edir və qaraciyər qana daha çox qlükoza buraxa bilər.

Nəticədə bəzi insanlarda məşqdən sonra qan şəkəri müvəqqəti olaraq yüksələ bilər. Bu təsir xüsusilə diabeti olan şəxslərdə fərqli şəkildə özünü göstərə bilər.

Qan şəkəri tez-tez yüksəlirsə, nə etməli?

Qanda şəkərin təkcə bir dəfə yüksək çıxması mütləq diabet olduğu anlamına gəlmir. Lakin göstəricilər mütəmadi olaraq normadan yüksəkdirsə, bunun səbəbini müəyyənləşdirmək lazımdır.

Aclıq qan şəkəri, HbA1c və digər analizlərin nəticələri həkim tərəfindən birlikdə qiymətləndirilə bilər. Susuzluğun artması, tez-tez sidiyə getmə, səbəbsiz arıqlama, güclü halsızlıq və bulanıq görmə kimi əlamətlər də diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Əsas məsələ qan şəkərini yalnız qidalanma ilə əlaqələndirməməkdir. Stressdən yuxu rejiminə, xəstəliklərdən istifadə edilən dərmanlara qədər bir çox amil qlükoza səviyyəsinə təsir göstərə bilər.

Kübra Musayeva