Aİ, yoxsa Rusiya? – İrəvan balansı necə qoruyacaq?
İrəvandan yayılan xəbərlərə baxanda diqqət çəkən əsas məqam Azərbaycanla bağlı mövzuların artıq yalnız diplomatik görüşlər çərçivəsində qalmamasıdır.
Bakı ilə təmaslar, Nyu-Yorkdakı danışıqlar, nəqliyyat məsələsi və iqtisadi əlaqələr eyni informasiya axınında bir-birini tamamlayan mövzular kimi təqdim olunur. Bununla yanaşı, Türkiyə, Rusiya və Avropa İttifaqı ilə münasibətlər də Ermənistanın xarici siyasət gündəminin digər əsas istiqamətlərini təşkil edir.
BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası bu baxımdan həftənin əsas hadisələrindən biri olub. Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirləri Ararat Mirzoyan və Ceyhun Bayramovun görüşü erməni mediasında geniş işıqlandırılıb. Görüşdə sülh sazişi, iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin açılması ilə bağlı məsələlər müzakirə olunub. Ermənistan mediasında bu təmas əsasən Bakı ilə İrəvan arasında birbaşa dialoqun davam etməsi kontekstində təqdim edilib.
Nikol Paşinyanın BMT-dəki çıxışı isə daha geniş siyasi mesajlarla yadda qalıb. Baş nazir Azərbaycanla münasibətlər, itkin şəxslər, minalardan təmizləmə və Azərbaycanda saxlanılan ermənilərlə bağlı məsələlərə toxunub. Eyni zamanda, regionda kommunikasiyaların açılması və TRIPP layihəsi barədə danışıb. Ermənistan mediasında bu açıqlamalar sülh prosesinin növbəti mərhələsi və regional nəqliyyat əlaqələrinin gələcəyi ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub.
Nyu-Yorkdakı görüşlərin digər istiqaməti Türkiyə ilə münasibətlər olub.
Paşinyanla Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın görüşündə Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılması, sərhədlər və iqtisadi əlaqələr müzakirə edilib. Tarixi Ani körpüsünün bərpası məsələsinin də gündəmə gəlməsi bu mövzunun yalnız siyasi deyil, simvolik tərəfinin də olduğunu göstərir. Ermənistan mediasında Ankara ilə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanla sülh prosesindən ayrı olmayan regional məsələ kimi təqdim olunur.
Həftənin Bakı ilə bağlı ən diqqətçəkən xəbərlərindən biri isə Ermənistan Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Kristinne Qriqoryanın Bakıda keçirilən Təhlükəsizlik Forumunda iştirak etməsi olub. Səfər xüsusilə diqqət çəkib, çünki Ermənistan və Azərbaycan arasında siyasi dialoqun davam etdiyi bir vaxtda təhlükəsizlik sahəsində belə bir təmas baş verib. Bununla belə, səfərin mümkün əlavə məqsədləri barədə açıq rəsmi məlumat yayılmayıb.
Azərbaycanla bağlı iqtisadi xəbərlər isə mövzunun başqa bir tərəfini ortaya çıxarır. Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyanın "Rusal Armenal" zavodunda istehsal olunan alüminium folqanın Azərbaycana ixrac edildiyini açıqlaması iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin formalaşması baxımından müzakirə olunub. Azərbaycandan Ermənistana neft məhsullarının idxalı ilə bağlı məlumatlar da bu kontekstdə diqqət çəkib. Beləliklə, Bakı ilə İrəvan arasında münasibətlər barədə siyasi müzakirələrə iqtisadi əlaqələr də əlavə olunub.
Xarici siyasətin digər xəttində isə Avropa İttifaqı və Rusiya ilə münasibətlər dayanır.
Aİ-nin Ermənistan məhsullarına tətbiq olunan bəzi idxal tarifləri ilə bağlı güzəştləri İrəvanın Avropa ilə iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsi kimi təqdim edilib. Bununla paralel olaraq, Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqı çərçivəsindəki öhdəlikləri və Moskva ilə münasibətlərinin gələcəyi barədə suallar da gündəmə gəlib. Yerli mediada bu iki istiqamətin Ermənistanın xarici siyasətində necə uzlaşdırılacağı barədə müxtəlif mövqelər səslənib.
TRIPP layihəsi də həftənin diqqət çəkən mövzularından biri olaraq qalıb.
Ermənistan tərəfi layihəni ölkənin nəqliyyat imkanlarını genişləndirəcək və regional iqtisadi əlaqələri dəyişə biləcək təşəbbüs kimi təqdim edir. İranın layihəyə münasibəti isə məsələyə əlavə regional ölçü gətirir. Beləliklə, kommunikasiya xətlərinin açılması məsələsi təkcə Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri ilə məhdudlaşmır, Ankara, Tehran və Vaşinqtonun maraqlarının kəsişdiyi mövzuya çevrilir.
Daxili siyasi gündəmdə isə hökumətin seçki prosesi ilə bağlı mesajları və müxalifətin tənqidləri yer alıb.
Paşinyanın xarici müdaxilə, dezinformasiya və seçki prosesinə mümkün təsirlərlə bağlı açıqlamaları da Ermənistan mediasında ayrıca müzakirə edilib. Bununla yanaşı, Ermənistan Apostol Kilsəsi ətrafında davam edən siyasi mübahisələr daxili gündəmin digər istiqamətini təşkil edib.
Siyasi xəbərlərin arxasınca sosial və şəhər həyatı ilə bağlı mövzular da mediada yer alıb.
Stepanavanda keçiriləcək icma seçkilərinə hazırlıq, İrəvanın beynəlxalq şəhər reytinqindəki mövqeyi və müxtəlif sosial məsələlər yerli informasiya məkanında müzakirə olunub. Maqazin mediasında isə keçmiş deputat Tiqran Arzakantsyanla Natalya Rotenberq arasında mülk məsələsi ilə bağlı hüquqi mübahisə diqqət çəkən xəbərlərdən olub.
Sonda demək olar ki, Ermənistan mediasının gündəmində bu dəfə bir neçə xətt paralel şəkildə irəliləyib. Bakı ilə siyasi və təhlükəsizlik təmasları, Azərbaycanla yaranan iqtisadi əlaqələr, Ankara ilə normallaşma, TRIPP və İran amili, Aİ ilə yaxınlaşma və Rusiya ilə münasibətlər xarici siyasətin əsas mövzularını formalaşdırıb.
Daxildə isə seçki prosesi, hökumət-müxalifət münasibətləri və Kilsə ətrafındakı mübahisələr diqqətdə qalıb. Bu mövzuların bir arada görünməsi Ermənistanın informasiya gündəmində xarici siyasətlə daxili siyasi proseslərin bir-birindən getdikcə daha çox asılı şəkildə müzakirə edildiyini göstərir.
Jalə Rövşən
